https://ceej.tabrizu.ac.ir/ نشریه مهندسی عمران و محیط زیست fa daily 1 Wed, 21 Jan 2026 00:00:00 +0330 Wed, 21 Jan 2026 00:00:00 +0330 https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_17915.html تحلیل لرزه ­ای شالوده­ ها از جمله مسائل مطرح در مهندسی ژئوتکنیک لرزه ­ای بوده و بدین‌منظور دو روش کلی پیشنهاد می‌­شود. در روش مستقیم، کل سازه و شالوده به­ همراه خاک بستر مدل­سازی شده اما در روش زیرسازه، پاسخ ­های شالوده و سازه به­ صورت گام ­به گام محاسبه گردیده و تأثیر سختی و جرم اجزای مختلف سازه و همچنین شالوده مورد بررسی قرار می­گیرد. در این مقاله، پاسخ لرزه‌ای شالوده‌های سطحی نواری تحت امواج ورودی هارمونیک مایل حجمی SV. P و SH به ­کمک روش المان مرزی مورد بررسی قرار می‌گیرد. بدین­ منظور در ابتدا، توابع امپدانس (Impedance Functions) شالوده‌‌های نواری واقع بر توده بی­نهایت خاک با روش المان مرزی و استفاده از المان‌های سه ­گرهی کوادراتیک (Quadratic) محاسبه می‌شوند. توابع امپدانس محاسبه شده به فرکانس، عرض شالوده‌ نواری، سرعت موج برشی و نیز ضریب پواسون توده خاک بستگی دارند. در ادامه، شالوده‌ نواری تحت اموج حجمی SV. P و SH  تحت زوایای مختلف قرار گرفته و با درنظر گرفتن پاسخ میدان آزاد و استفاده مجدد از روش المان مرزی، حرکت ورودی به شالوده‌ به ­دست می‌آید. مشاهده می­شود که پاسخ شالوده در فرکانس بی­ بعد 3، نسبت به پاسخ میدان آزاد و برای مؤلفه افقی موج SV و SH نیز برای مؤلفه قائم موج P در زاویه 𝛉=30o به ­ترتیب %41، %38 و 20% کاهش پیدا می­ کند. همچنین به ­عنوان مثالی در حوزه زمان، پاسخ شالوده نواری سطحی به یک موج مایل SV با تغییرات در قالب موج ریکر (Ricker wave) به‌کمک الگوریتم FFT تحلیل گردید. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_20329.html این تحقیق به بررسی منحنی شکنندگی به‌عنوان ابزاری برای طراحی پناهگاه‌های زیرزمینی مقاوم در برابر انفجارهای دور و نزدیک می‌پردازد. منحنی شکنندگی روشی مؤثر برای شناسایی ویژگی‌ها و مقاومت سازه در برابر خطرات است و به‌دلیل آسیب‌پذیری نسبی سازه‌ها در برابر انفجار برای سازمان‌های مختلف حیاتی است. در این تحقیق، برای طراحی سازه و به‌دست‌آوردن منحنی شکنندگی سازه تحت انفجارهای دور و نزدیک، به‌ترتیب از نرم‌افزارهای ایتبس (ETABS) و نرم‌افزار المان محدود ABAQUS استفاده شده ‌است. نتایج به‌دست آمده براساس منحنی شکنندگی نشان می‌دهد که اگر انفجار در فاصله بیش از 12 متری از مرکز سازه رخ دهد، احتمال شکست سازه تقریباً 5% یا کمتر است. اما با نزدیک شدن محل انفجار به سازه، احتمال شکست به‌طور چشمگیری افزایش می‌یابد. به‌طوری‌که در صورت انفجار بر روی سطح خاک در فاصله 8 متری از مرکز سازه به حدود 60 درصد می‌رسد و سرانجام، در نقطه مرکزی سطح سازه، احتمال شکست بیش از 98% خواهد بود. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که اندرکنش خاک و سازه نقش کلیدی در کاهش آسیب‌های ناشی از انفجار سطحی خصوصاً در فواصل دورتر از 5 متر دارد. همچنین مشخص شد که مدل شکنندگی پیشنهادی می‌تواند به‌عنوان ابزاری برای ارزیابی آسیب‌پذیری سایر سازه‌های زیرزمینی مورد استفاده قرار گیرد. مقایسه این مدل با تحقیقات پیشین نشان می‌دهد که روش ارائه‌شده دقت بالاتری در تخمین احتمال خرابی دارد. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_20831.html روش‌های عددی بدون شبکه، در سالیان اخیر برای حل مسائل مختلف مهندسی بسیار استفاده شده‌اند. روش نیمه‌ضمنی ذرات متحرک (MPS) (Moving Particle Semi-implicit) و روش هیدرودینامیک ذرات هموار (SPH) (Smoothed Particle Hydrodynamics) دو نمونه مهم از روش‌های بدون شبکه هستند؛ اما دقت آن‌ها زیاد نیست. اخیراً دو مدل از این روش‌ها با دقت بسیار خوب پیشنهاد شده است که حتی نسبت به بسیاری از مدل‌های موجود ارتقاء‌ یافته، از دقت بالاتری برخوردار می‌باشند. همچنین یک روش عددی مبتنی بر بسط تیلور (Taylor series) و حداقل مربعات نیز در این تحقیق مورد توجه است. ازآنجایی‌که دقت دو روش ارتقاء یافته MPS و SPH تقریباً یکسان است روش MPS انتخاب می‌گردد و دقت آن با روش عددی مبتنی بر بسط تیلور مقایسه می‌شود. برای این منظور چندین معادله دیفرانسیلی بیضوی و جریان‌های پتانسیل که شامل مشتقات مرتبه دوم می‌باشند، به‌عنوان مسائل مرجع انتخاب شده‌اند. برای تمامی این مسائل، روش عددی مبتنی بر بسط تیلور از دقت بالاتری نسبت به‌روش ارتقاء یافته MPS برخوردار می‌باشد. به‌عنوان مثال، روش مبتنی بر بسط تیلور در حل معادله دیفرانسیل سوم این تحقیق، به خطای زیر 5 درصد می‌رسد درحالی‌که خطای روش MPS نزدیک به 20 درصد می‌باشد. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_20455.html رفتار سازه‌های قاب بتن‌آرمه تحت تأثیر نیروهای سه‌گانه زلزله (دو مؤلفه افقی و یک مؤلفه قائم) دست‌خوش تغییرات اساسی می‌شود. بررسی حوادث زلزله سرپل ذهاب در سال ۱۳۹۶، نشان‌دهنده آسیب‌های قابل‌توجه ناشی از اندرکنش نامطلوب بین قاب و میان‌قاب‌های غیرسازه‌ای است. اثر اندرکنشی قاب و میان‌قاب و پارامترهای کلیدی رفتاری شامل سختی، شکل‌پذیری و ظرفیت جذب انرژی از طریق بارگذاری چرخه‌ای داخل‌صفحه قابل ارزیابی است. در این پژوهش، مطالعه آزمایشگاهی روی سه نمونه قاب بتن‌آرمه ویژه با مقیاس نیم انجام گرفته است که شامل: یک قاب مرجع بدون میان‌قاب، یک قاب با میان‌قاب بلوک ‌سفال و یک قاب با میان‌قاب بلوک ‌‌سفال بهسازی شده با استفاده از الیاف شیشه مقاوم در برابر قلیا دارای وال‌پست می‌باشد. مشخصات هندسی، جزئیات آرماتوربندی و خصوصیات مکانیکی بتن در تمامی نمونه‌ها یکسان در نظر گرفته شده و بلوک‌های ‌سفال با ابعاد استاندارد (10×۲۰×25 سانتی‌متر) کار رفته‌اند. هدف اصلی این تحقیق، ارزیابی رفتار دینامیکی میان‌قاب‌های بلوک‌ سفال و اثرات متقابل آن‌ها با قاب‌های بتنی تحت بارگذاری داخل‌ صفحه است. نتایج نشان داد که نمونه بهسازی شده بیشترین مقاومت را (در فشار 79% و در کشش 138%) نسبت به نمونه‌های دیگر را داشته. همچنین در قاب با میان‌قاب کامل با ارائه سختی بالاتر (در فشار 206% و در کشش260%) نسبت به نمونه قاب بتن آرمه تنها داشته، اما در مقایسه با نمونه بهسازی شده با الیاف شیشه، شاهد کاهش چشمگیر این سختی در فشار 171% و در کشش 299% بودیم. همچنین شکل‌پذیری نمونه تقویت شده از سایر نمونه‌ها عملکرد مناسب‌تری را ارائه داد. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_16719.html اخیراً مدل‌سازی اطلاعات ساختمان ((BIM) Building Information Modeling) به‌عنوان یک فناوری جدید در صنعت معماری پدید آمده است که به‌تدریج درحال کسب محبوبیت بین ذینفعان می ­باشد. مرور ادبیات، نشانگر یک شکاف چشم­گیر در سنجش قابلیت­ های مدل‌سازی اطلاعات ساختمان در پروژه­ های ساخت‌وساز ایران می­ باشد. لذا هدف، سنجش قابلیت­ های BIM می­ باشد و تلاش شده است تا بهترین قابلیت­ های BIM به‌گونه ­ای انتخاب شود که سطح اطمینان در به ­کارگیری این فناوری جدید افـزایش دهـد. از آنجایی که سنجــش مناسب ­ترین گـزینه یک مسئله تصمیم ­گیری چنــدمعیاره است، بنابـراین تصمیم ­گیرندگان در سنجـش گزینه­ ها از ترجیحاتی استفاده می کنند که غیـرقطعی است. از این ­رو، در پژوهـش حاضـر از تئــوری راف (Roughs’ theory) که در چنین شرایطی کارآمد می ­باشد، استفاده می ­شود. درواقع، ابتدا با استفاده از دلفی (Delphi) به شناسایی معیارها و گزینه­ های تصمیم­ گیری پرداخته و سپس از تئوری راف برای تبدیل ترجیحات خبرگان به اعداد فاصله ­ای و از روش ترکیبی جدید فرآیند تحلیل سلسله مراتبی ((AHP) Analytical Hierarchy Process) و ویکور (Vikor) راف برای سنجش قابلیت ­های BIM استفاده می­ شود. قابل ذکر است که در پژوهش حاضر، روش VIKOR- AHP با داده های راف توسعه داده شده است. نتایج نشان داد که به‌کارگیری تئوری راف به‌همراه روش ­های تصمیم گیری چندمعیاره می­تواند به ذینفعان در امر تصمیم­ گیری در شرایط عدم قطعیت کمک نماید و نقطه آغازی برای پژوهش مبتنی بر BIM و دیدگاه­ های مدیریتی آن در ارائه بینش صحیح جهت به‌کارگیری آن در پروژه‌های ساخت‌و‌ساز ایران باشد. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_21079.html خاک‌های رسی به‌طور وسیع در سطح کره زمین یافت می­شود. با توجه به افزایش جمعیت، نیاز به احداث سازه‌های متنوع بر روی این نوع خاک‌ها اجتناب‌ناپذیر است. جهت احداث چنین سازه‌هایی بر روی خاک‌های رسی، عموماً این نوع خاک‌ها می‌بایست بهسازی شوند. مطالعات زیادی در رابطه با تأثیر افزودنی‌های مختلف جهت تثبیت خاک‌های رسی انجام شده ولی نقش پودر آهن (Pfe) همچنان ناشناخته مانده است. در مطالعه حاضر خاک رس کائولینیت جهت تثبیت با افزودنی‌های پودر آهن و سیمان با درصدهای مختلف (0، 5، 10 و 20) و دوره‌های عمل‎آوری 7 و 28 روزه، مورد مطالعه قرار گرفت. آزمایش مقاومت فشاری تک‌محوری بر روی نمونه‌ها انجام شد. مقدار بهینه پودر آهن و سیمان به‌ترتیب 10 و 5 درصد وزنی خشک خاک تعیین شد. مقاومت فشاری خاک عمل‌آوری شده با مقادیر بهینه پودر آهن و سیمان نسبت به خاک تمیز برای نمونه‌های 7 روزه به‌ترتیب 34 و 72 درصد و برای نمونه‌های 28 روزه به‌ترتیب 72 و 65 درصد افزایش داشت. همچنین عملکرد ریزساختاری و واکنش‌های شیمیایی مناسب پودر آهن و کانی‌های رسی و سیمان نسبت به خاک تمیز، در نمونه‌های 28 روزه باعث افزایش مقاومت تا 331 درصد شد. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_21076.html در هر سیستم سازه‌ای، گسیختگی اتصالات ترد و نامطلوب است. براین‌اساس، در آیین‌نامه‌های طراحی لرزه‌ای، اتصالات اعضای نیرو- کنترل قلمداد می‌شوند و همواره سعی بر آن است تا با درنظرگرفتن خرابی‌های کنترل شده در سیستم و تعبیه فیوزهای لرزه‌بر، از ورود آن‌ها به محدوده رفتار غیرخطی ممانعت شود. در قاب‌های خمشی با ستون‌های پرشده با بتن (CFT)، معمولاً فیوزهای لرزه‌بر در دو انتهای تیرهای اصلی تعبیه می‌شوند، اما این راهکار خطر آسیب‌پذیری بالای اتصالات و دشواری تعمیر یا جایگزینی تیرها به‌عنوان اعضای اصلی باربر را به‌همراه دارد. در این راستا، استفاده از مفاصل مکانیکی مجهز به سیستم بازگرداننده می‌تواند با تمرکز فیوزهای لرزه‌بر در نواحی دور از اتصالات، چالش‌های فوق را کاهش دهد. در مطالعه حاضر یک سیستم برگشت‌پذیر ویژه معرفی و جزئیات تحلیل و طراحی آن ارائه شده و عملکرد لرزه‌ای آن در قاب‌های خمشی با ستون‌های CFT ارزیابی گردیده است. فرآیند تحلیل با مدل‌سازی عددی سه اتصال شامل: اتصال خمشی سخت‌شده، اتصال مفصلی مکانیکی بدون سیستم بازگرداننده و اتصال مفصلی مکانیکی مجهز به فنر بازگرداننده، گایدر (Guider) و سخت‌کننده انجام شد. نتایج نشان داد سیستم پیشنهاد شده دارای منحنی‌های چرخه‌ای پهن و پایدار با ظرفیت بالای جذب و استهلاک انرژی است. همچنین استهلاک انرژی و تقاضای شکل‌پذیری ستون‌ها به‌ترتیب حدود ۳۳% و ۴۱٫۷% کاهش یافت این کاهش بیانگر آن است که سیستم بازگرداننده موجب محدود شدن تغییرشکل‌های پلاستیک سازه شده است. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_20975.html رفتار تنش- کرنش خاک‌ها نقش اساسی در تحلیل پایداری و پیش‌بینی نشست سازه‌های ژئوتکنیکی دارد و شرایط زهکشی در این میان اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. پس از رخداد زلزله، معمولاً شرایط کاملاً زهکشی‌شده یا زهکشی‌نشده در طبیعت حاکم نیست؛ زیرا خاک‌های دانه‌ای به‌دلیل نفوذپذیری بالا مستعد تغییرات حجمی بوده و اغلب از یک رفتار نسبتاً زهکشی‌شده پیروی می‌کنند. با وجود این، اثر چنین شرایطی هنوز در مطالعات ژئوتکنیکی به‌طور کامل درک نشده است. این پژوهش، به بررسی اثر مسیرهای کرنش برشی- حجمی کنترل‌شده بر رفتار مونوتونیک ماسه شماره 161 فیروزکوه پرداخته ‌است. بدین منظور، آزمایش‌های سه‌محوری فشاری و کششی اشباع در چهار حالت کاملاً زهکشی‌شده، زهکشی‌نشده و دو حالت نسبتاً زهکشی‌شده با نرخ کرنش حجمی انقباضی و انبساطی انجام شد. نتایج نشان داد که زاویه اصطکاک مؤثر بحرانی مستقل از شرایط زهکشی بوده و تقریباً ثابت باقی می‌ماند. با‌‌این‌حال، پاسخ فشار آب حفره‌ای و مقاومت برشی به‌شدت تحت تأثیر شرایط زهکشی قرار گرفت. در حالت زهکشی نسبی انقباضی، کاهش قابل توجه فشار آب حفره‌ای و بهبود سخت‌شوندگی کرنشی موجب دستیابی نمونه‌ها به بیشترین مقاومت برشی شد. در مقابل، مسیر زهکشی نسبی انبساطی با افزایش تخلخل و تجمع فشار آب حفره‌ای، افت چشمگیری در سختی و مقاومت ایجاد کرد؛ به‌ویژه در بارگذاری کششی که نمونه رفتاری کاملاً انقباضی و نزدیک به روانگرایی بروز داد. در مجموع، یافته‌ها نشان می‌دهند که کنترل زهکشی می‌تواند نقش کلیدی در بهبود پایداری شیب‌های ماسه‌ای ایفا کند. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_17174.html در طراحی سیستم‌های کنترل فعال، بهینه‌یابی تعداد و محل محرک‌ها نه­ تنها نقش مهمی در کنترل سازه‌ها دارند، بلکه منجربه پیاده‌سازی مقرون به‌صرفه سیستم کنترلی می‌شوند. جهت جایابی بهینه محرک‌ها، توابع هزینه و شاخص‌های تصمیم مختلفی می‌توانند توسط طراح بررسی شوند. اما باتوجه به حضور اجتناب‌ناپذیر انواع عدم‌قطعیت‌ها در سیستم‌های کنترل فعال مانند تأخیر زمانی، عدم‌قطعیت پارامترها و خطای سنسورها/ محرک‌ها، بایستی عدم‌قطعیت‌های مذکور در طراحی کنترل‌کننده لحاظ شوند. در این پژوهش، جانمایی بهینه محرک‌ها برای سیستم کنترلی تاندون‌های فعال در حضور انواع عدم‌قطعیت‌ها بررسی می‌شود و تأثیر هریک از آن‌ها ارزیابی می‌شود. بدین‌منظور، هفت سازه برشی سه طبقه و 31 سازه برشی پنج طبقه با جایگیری مختلف تاندون‌های فعال تحت ارتعاش زلزله ساختگی در نظر گرفته می‌شوند. با بررسی حضور هم‌زمان تأخیر زمانی و عدم‌قطعیت پارامتری نشان داده می‌شود که برخی حالات جایگیری تاندون‌های فعال به عدم‌قطعیت پارامترها حساس‌تر بوده و کنترل‌کننده طراحی شده تأخیر زمانی مجاز کمتری را پوشش می‌دهد. بنابراین، عدم‌قطعیت پارامتری در جانمایی بهینه تاندون‌های فعال می‌تواند نقش اساسی داشته باشد. همچنین پاسخ‌های جابه‌جایی، سرعت، شتاب و نیروی کنترلی در حضور تأخیر زمانی و عدم‌قطعیت پارامترها ارزیابی شده و عملکرد هرکدام از حالات جایگیری تاندون‌های فعال بررسی می‌شوند. بررسی خطای سنسورها/ محرک‌ها به‌همراه عدم‌قطعیت‌های پارامترها و تأخیر زمانی نشان می‌دهد که این نوع عدم‌قطعیت در تعیین جانمایی بهینه تاندون‌های فعال نقش چندانی ندارد. بنابراین می‌توان از عدم‌قطعیت خطای سنسورها/ محرک‌ها در جایابی بهینه تاندون‌های فعال صرف‌نظر کرد. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_14276.html حوضه دریای آرال در آسیای مرکزی به‌عنوان یکی از منابع فعال گردوغبار در آسیا، شناسایی شده است. در این پژوهش، آنالیز اتمسفریک 6 طوفان گردوغبار شدید بر روی منابع گردوغبار منطقه‌ آسیای مرکزی و حوضه‌ دریا‌ی آرال که در دو دهه گذشته رخ داده، مورد بررسی قرار گرفته است. جهت آنالیز سینوپتیک (Atmospheric Analysis) از داده ‎های NCEP-NCAR شامل سرعت باد روی سطح زمین و سرعت‌ و ارتفاع ژئوپتانسیل در فشار 850 هکتوپاسکال و به‌منظور شناسایی روزهای غبارساز، توده‌های گردوغبار و تخمین بار گردوغبار، از داده‌‌های عمق نوری هواویزها (AOD) (Aerosol Optical Depth) در سنجنده مودیس (MODIS) استفاده گردید. بر اساس نتایج آنالیز اتمسفریک، دو الگوی جریان برای طوفان‌های منطقه شناسایی شده است که موجب تولید طوفان‎ های شدید بر روی منابع گردوغبار حوضه‌ دریا‌ی آرال و نواحی بیابانی آسیای مرکزی می‌شود. دریا‌ی خشک آرال، غرب ازبکستان، سواحل شرقی دریای خزر در قزاقستان و ترکمنستان، غرب و مرکز ترکمنستان و نواحی مرزی شمال و شمال‌شرق ایران، بیش از دیگر نواحی تحت تأثیر رویدادهای گردوغبار قرار می‌گیرند. بررسی مناطق تأثیرگذار ناشی از توده‌های گردوغبار نشان می‌دهد که دریا‌ی خشک آرال، غرب ازبکستان و مناطق غربی ترکمنستان دارای بیشترین میزان AOD و بار گردوغبار هستند. براساس مطالعات، بیشترین فعالیت‌های شدید گردوغبار در آسیای مرکزی، در بهار و تابستان، در ‌ماه‌های آوریل، می، ژوئن، جولای و آگوست، رخ داده و براساس نتایج به‌دست آمده، حداکثر میزان بار گردوغبار در منطقه در مواردی به بیش از 7 گرم بر مترمربع می‌رسد. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_12624.html یکی از اجزای اصلی شبکه های آبرسانی مخازن ذخیره سیال می‌باشند که جهت ذخیره، نگهداری و تامین فشار مورد نیاز به کار برده میشوند. از این رو لازم است در مواقع حملات تروریستی ، مبحث پدافند غیر عامل را در مورد این نوع از سازه ها به کار برد . این مخازن در برابر انفجار بسیار آسیب پذیر بوده و در نتیجه یکی از مسائلی که در تحلیل و طراحی اینگونه از سازه ها از اهمیت زیادی برخوردار است مساله اندرکنش سیال و سازه است. هدف از این پژوهش، بررسی تنش‌های حلقوی دیواره مخازن بر اثر امواج انفجار و نیروهای هیدرودینامیکی سیال و همچنین فشار سطح آب بر اثر اندرکنش سازه به آب می‌باشد. به منظور رسیدن به اهداف فوق، از نرم افزار آباکوس برای شبیه‌سازی عددی مخازن بتن‌مسلح استوانه‌ای روزمینی تحت اثر انفجار با در نظر گرفتن اثرات اندرکنش آب و سازه استفاده شده است. که برای این شبیه‌سازی از سه مخزن با ارتفاع‌های 4، 6 و 8 متری و شعاع ثابت 3 متر استفاده شده که هر کدام با درصد (خالی ، 25 ، 50 ، 75 و 100 ) از عمق مخزن با آب پر شده‌است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که پارامترهای فوق بر روی پاسخ دینامیکی سازه مخزن تاثیر گذار می‌باشند، به طوری که فشار سطح آب در مخازن 50 درصد از آب بیشتر است و همچنین تنش‌های حلقوی با افزایش میزان آب، کاهش فاصله مواد انفجاری و کاهش ارتفاع مخازن افزایش پیدا می‌کند و نیروهای هیدرودینامیکی در فواصل نزدیک انفجار بیشتر نمود پیدا می‌کنند. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_13509.html از جمله مهم ترین مسائل در طراحی موج شکن های توده سنگی، بررسی پایداری هیدرولیکی لایه آرمور در مقابل برخورد امواج است. در این پژوهش، احتمال شکست موج شکن های توده سنگی در اثر ناپایداری هیدرولیکی لایه آرمور از طریق تحلیل قابلیت اعتماد مطالعه شده و عوامل تأثیرگذار در این ناپایداری شناسایی و سهم عدم قطعیت هر کدام از این عوامل در تعیین احتمال شکست و شاخص قابلیت اعتماد مورد بررسی قرار می گیرد. در مقاله حاضر، مطالعه بر روی موج شکن توده سنگی با آرمور سنگی متمرکز شده و اطلاعات فیزیکی و محیطی مسئله از آزمایشات تجربی موجود استخراج شده است. برای اطلاعات مربوط به عدم قطعیت بار و مقاومت نیز از تحقیقات پیشین استفاده گردیده است. به منظور تعیین تابع حالت حدی، روابط پایداری موجود در CEM مورد بررسی قرار گرفته و نهایتاً رابطه Hudson ملاک عمل قرار گرفت. بعد از تعیین تابع حالت حدی و خواص آماری متغیرها، تحلیل قابلیت اعتماد به چهار روش MVFOSM، HL-RF، SORM و MCS برای شرایط امواج برخوردی شکنا و ناشکنا و سنگدانه های تیزگوشه و گردگوشه انجام و نتایج این چهار روش با هم مقایسه شده است. در نهایت، میزان اهمیت و تأثیر هر یک از متغیرهای بار و مقاومت روی شاخص قابلیت اعتماد و احتمال شکست مورد بحث و بررسی قرارگرفته است. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_13764.html در این مقاله، عملکـرد بهینه میراگـر جرمـی تنظـیم شـده پانـدولی با نسبت فرکانسی‌های متفاوت در کنترل پاسخ لرزه‌ای سازه‌های جداسازی‌شده بررسی گردیده است. بدین منظور سه سازه فولادی 6، 9 و 12 طبقه با نسبت لاغری یکسان در هر جهت مشخص، با سیستم مقاوم قاب خمشی متوسط به صورت سه‌بعدی در نظر گرفته شده‌اند. جداسازهای لاستیکی در تراز پایه سازه‌ها و میراگرهای جرمی تنظیم‌شده‌ی پاندولی در مرکز جرم طبقه بام هر یک از مدل‌ها تعبیه شده‌اند. برای PTMD ها نسـبت جـرمی 2% و نسبت میرایی 1% در تمامی مدل‌ها ثابت در نظرگرفته شده و نسـبت فرکانسی و در نتیجه طول پاندول آنها با توجه به محدودیت ارتفاع طبقه و طول دهانه‌ها در محدوده مشخصی تغییر داده شـده است. تمامی مدل‌ها تحت هفت رکورد زلزله قرار گرفته اند و با توجه به تحلیل‌های انجام شده، برای نسبت جرم و نسبت میرایی مفروض، مقـادیر بهینه نسبت فرکانسی و طول بهینه پاندول میراگر با هدف بیشـترین کـاهش در جابجایی، نسبت دریفت و برش حداکثر طبقات تحت زلزله‌های مورد مطالعه بدست آمده است. نتـایج نشـان داده است کـه عملکـرد بهینـه سیستم کنترل ترکیبی در سازه‌‌های 6 و 9 طبقه به ترتیب به ازای نسبت فرکانسی‌های 5/0 و 65/0 برای PTMD مهیا می‌گردد و به ازای نسبت فرکانسی خاصی نمی‌توان شاهد عملکرد بهینه‌ی این سیستم کنترلی نسبت به جداساز لرزه‌ای بود. بهترین عملکرد این سیستم کنترلی با کاهش 58 درصدی تغییرمکان، 45 درصدی نسبت دریفت و 32 درصدی شتاب حداکثر طبقه بام در سازه 6 طبقه اتفاق می‌افتد. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_14241.html در این مطالعه از فرآیند هیبریدی فوتوالکتروشیمیایی در حضور گاز ازن، جهت کاهش بار آلی (COD ) شیرابه محل دفن حلقه دره کرج استفاده شد و تاثیر متغیرهای pH اولیه، زمان واکنش، جریان الکتریکی اعمال شده، فاصله بین الکترودها و غلظت گاز ازن در حضور اشعه ماورا‌‌بنفش با استفاده طراحی آزمایش RSM با مدل طراحی ترکیبی مرکزی (CCD) در کارایی فرآیند مورد بررسی قرار گرفت. بر‌اساس نتایج به‌دست آمده بهترین شرایط فرآیند هیبریدی شامل pH برابر9/5، زمان انجام واکنش برابر100 دقیقه، جریان الکتریکی اعمال شده بر سطح الکترودها برابر 23/0 آمپر، فاصله الکترودها برابر 5/0 سانتی‌متر و غلظت گاز ازن برابر 5 میلی‌گرم در لیتر در دقیقه می‌باشد که در این شرایط راندمان 24/93 درصدی کاهش COD شیرابه به‌دست آمد و مقدار COD از 13260 میلی‌گرم در لیتر به 1396 میلی‌گرم در لیتر کاهش یافت. بر‌اساس این نتایج، پساب حاصل را نمی‌توان به‌صورت مستقیم به محیط زیست تخلیه نمود و جهت تصفیه تکمیلی باید از سایر فرآیندها به‌ویژه فرآیندهای بیولوژیکی استفاده نمود. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_14659.html چکیده امروزه جهت کاهش چشمگیر تخلخل بتن و ارتقاء خواص آن ها از انواع مختلف مواد افزودنی نانو استفاده می شود. برای بررسی اپر نانو اکسید روی بر خواص رئولوژیکی و مکانیکی بتن خود تراکم، در این پژوهش دو سری نمونه با نسبت آب به سیمان 40/0، 45/0 و 50/0، تهیه شده که یک سری از نمونه ها بعنوان نمونه های شاهد (کنترل) بدون نانواکسید روی و سری دیگر نمونه های دارای نانو اکسید روی به میزان 20/0، 35/0 و 50/0 درصد وزنی عیار سیمان بودند. کارآئی نمونه ها با چهار آزمایش جریان اسلامپ (دو آزمایش) و قیف V (دو آزمایش) کنترل، و به مدت 7، 28 و 56 روز در دمای آزمایشگاه بتن و در آب معمولی عمل آوری شدند. نتایج نشان دادند که در بتن تازه، استفاده از نانو اکسید روی موجب ارتقاء خواص رئولوژیکی آن و در بتن سخت شده موجب افزایش مقاومت فشاری و مقاومت کششی نمونه ها می گردد. بهینه ترین نتیجه در نمونه ها در نسبت آب به سیمان برابر 40/0و با مقدار نانو اکسید روی مصرفی 35/0درصد وزن سیمان و عمل آوری، 28روزه بوده است. کلید واژه‌ها: بتن خود تراکم، نانو اکسید روی، آزمایش جریان اسلامپ، آزمایش قیف V، خواص مکانیکی. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_14675.html Investigating the effect of loaded out-of-plane braces on the values of the stress concentration factor (SCF) in tubular joints commonly found in offshore structures has been the objective of numerous research works. However, due to the diversity of joint types and loading conditions, a number of quite important cases still exist that have not been studied thoroughly. Among them are two-planar TT-joints subjected to out-of-plane bending (OPB) moment loading. In the present research, data extracted from the stress analysis of 243 finite element (FE) models, verified against available experimental data, was used to study the effects of geometrical parameters on the chord-side SCFs in two-planar tubular TT-joints subjected to two types of OPB moment loading. Parametric FE study was followed by a set of nonlinear regression analyses to develop four new SCF parametric formulae for OPB-loaded two-planar TT-joints. Reliability of proposed equations was checked against the UK Department of Energy (DoE) criteria. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_15542.html در این مقاله، با در نظر گرفتن عملیات لوله‌رانی در خاک نرم و زیر سطح آب زیرزمینی به عنوان زمینه‌ی مهندسی، تغییر شکل زمین در راستای مختلف و همچنین برآمدگی سطح زمین با استفاده از شبیه ‌سازی عددی بررسی شد. این مطالعه بر روی عواملی که عمدتاً بر جابجایی زمین تأثیر دارد از جمله قطر فضای حفاری، عمق قرارگیری، فشار تزریق دوغاب، فشار صفحه حفاری، مدول کشسان خاک، زاویه اصطکاک و چسبندگی متمرکز بوده است. هدف از این پژوهش ارائه یک مبنای نظری جهت کنترل و کاهش تغییر شکل زمین طی عملیات لوله‌رانی می‌باشد. شبیه ‌سازی عددی با استفاده از نرم‌افزار عددی المان محدود پلکسیس و با در نظر گرفتن مطالعه موردی انجام گرفت. در ادامه تأثیر هر یک از پارامترها در الگوی تغییر شکل زمین در سه راستا و نیز تخمین میزان برآمدگی‌ها و محل دقیق آن‌ها مورد بررسی قرار گرفت. رابطه هر یک از پارامترها با جابجایی جانبی زمین برآورد شد و درنهایت تأثیر هر یک از عوامل مختلف با استفاده از آنالیز حساسیت سنجیده شد و شاخص حساسیت هرکدام مشخص گردید. نتایج نشان می‌دهد که قطر فضای حفاری بیشترین حساسیت و فشار تزریق دوغاب کمترین حساسیت را نسبت به سایر متغیرها در جابجایی جانبی زمین دارد. بنابراین بایستی دقت و صحت بیشتری در برآورد نمودن آن‌ها در مطالعات اولیه بکار گرفته شود. حداکثر برآمدگی سطح زمین حدود 8 متر به عبارتی (2.4ِD) جلوتر از سینه کار رخ می‌دهد و سپس به‌تدریج با نزدیک شدن به محل حفاری شده کاهش می‌یابد. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_16912.html آب برای زندگی ضروری است و نقش حیاتی در عملکرد طبیعت و جامعه انسانی دارد. با این حال، افزایش جمعیت جهانی، کمبود منابع و تخریب محیط زیست باعث تشدید شدن کمبود منابع آب شده است. برای مقابله با این مشکل، ارزیابی علمی و مدیریت کارآمد منابع آب امری حیاتی است. بحران‌های آب اخیر اصولاً به گرمایش جهانی و تغییرات انسانی نسبت داده می‌شوند. با درک تأثیر این عوامل، راهبردهای مناسب مدیریتی می‌توانند برای مقابله با بحران آب به کار گرفته شوند. در این مطالعه، بررسی تاثیرات تفکیکی تغییر اقلیم و فعالیت‌های انسانی در طی دوره مطالعاتی سال‌های ۱۹۸۹ تا ۲۰۲۰ با اسفاده از روش آماری بودیکو در حوضه آبریز اهرچای واقع در شمال غرب ایران انجام شد. در این راستا روش من-کندال و پتیت برای ارزیابی آماری روند صعودی یا نزولی یکنواخت متغیر مورد بررسی در طول زمان و تشخیص تغییرات ناگهانی در میانگین توزیع متغیر مورد استفاده قرار گرفت. سپس برای تعیین درصد تاثیر تغییرات اقلیمی و تغییرات انسانی دوره‌های مطالعاتی به شرایط قبل و بعد از تغییرات ناگهانی مورد تقسیم بندی قرار گرفت. نتایج به دست آمده از مدل بودیکو نشان داد که کاهش رواناب بالادست عمدتا به دلیل تغییرات اقلیمی بود (۶۸-۶۲٪)، در حالی که کاهش‌های پایین دست بیشتر به تأثیرات انسانی نسبت داده می‌شد (82.5-59.7٪). سد ستارخان تأثیر قابل ملاحظه‌ای در تمایز بین علل اقلیمی و انسانی بین مناطق بالادست و پایین دست داشت. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_17113.html هدف از این تحقیق، برآورد و اندازه‌گیری قرار‌گرفتن در معرض ذرات معلق PM2.5 شخصی و همچنین شدت قرار‌گرفتن در معرض آن در فضای باز شهری توسط مانیتورهای شخصی کم‌هزینه در طول روز می‌باشد. در این پژوهش به منظور اندازه‌گیری غلظت ذرات معلق PM2.5 در محیط شهری از سنسور کم‌هزینه AirBeam2 استفاده شده که برای اولین بار در کشور است. اندازه‌گیری‌ها در سه منطقه مختلف شهر تهران تقریباً طی دو هفته (هفتم الی 20 تیرماه) در تابستان 1400، در طی سه روز فقط در روزهای هفته، در هوای آفتابی طی سه دوره زمانی مختلف صبح (7-8 صبح) ، ظهر (10–11 ظهر) و شب (7–8 شب) انجام شده است. بررسی‌ها نشان داد که هرچه حجم ترافیک وسایل نقلیه و خودروها بیش‌تر باشد غلظت PM2.5 نیز بیش‌تر است. براساس نتایج این پژوهش اجرای عملیات‌های ساختمانی و پروژه‌های ساخت‌و‌ساز تاثیر بسیار زیادی بر افزایش انتشار ذرات معلق دارد و حجم غلظت آن را بالا می‌برد، به طوری که هنگام قرارگرفتن در این مناطق، حجم غلظت ذرات معلق PM2.5، 33 برابر میانگین غلظت ذرات معلق آن منطقه اندازه‌گیری شد و این افزایش برای PM10 نیز 50 برابر میانگین غلظت ذرات معلق محیط اندازه‌گیری شده است. همچنین میزان غلظت ذرات معلق در مناطق مختلف شهر تهران با توجه به کاربری‌ها و متغیرهای مختلف‌ نظیرمسکونی،‌ تجاری، ‌فضای باز متفاوت است. بیش‌ترین میزان غلظت ذرات معلق مربوط به منطقه تجاری با حجم ترافیک زیاد واقع در منطقه میدان قزوین و کم‌ترین میزان غلظت ذرات معلق متعلق به منطقه مسکونی اقدسیه با حجم ترافیک نسبتاً کم https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_17138.html نیروهای ضربه‌ای هیدرودینامیکی امواج باعث ایجاد ارتعاش‌های خمشی در شناور می‌گردد که در این تحقیق به بررسی پاسخ تحلیلی رفتار هیدروالاستیک شناورهای دریایی پرداخته شده است. بدین منظور نیروی ایجاد شده توسط اسلمینگ بر بدنه دو بعدی شناورها با روش تحلیلی مورد مطالعه قرار گرفته است. در این بررسی بر ارزیابی نیروی اسلمینگ در اثر توزیع فشار آن بر روی بدنه شناور تمرکز شده و همچنین مساله دو بعدی اسلمینگ بر اساس مطالعه پارامتریک مورد بررسی قرار گرفته است. پاسخ شناورها زیر بار اسلمینگ با مطالعه تحلیلی یک تیر اویلر-برنولی به عنوان مقطع زیرین یک شناور و همچنین جرم‌افزوده اثرات اندرکنش سازه و سیال و نیروی اسلمینگ نیز توسط تابع پتانسیل سرعت در نظر گرفته شده است. مساله از طریق حل بسط سری چندجمله‌ای متعامد به صورت تحلیلی بیان می‌شود. تأثیر سرعت عبور نیز بررسی شده که پاسخ تغییرشکل در حالت با تأثیر جرم افزوده نمودار بیشینه پاسخ بیشتری داشته و با شیب یکنواخت تری افزایش پیدا می کند. همچنین نمودار لنگر خمشی نیز بیشینه پاسخ بیشتری داشته و با شیب یکنواخت‌تری افزایش پیدا می کند. با افزایش سرعت، میزان تأثیر گذاری جرم افزوده بر روی پاسخ‌های سازه بیشتر می‌باشد. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_17463.html پاکسازی خاک های آلوده برای بهبود کیفیت محیط زیست انسان و موجودات زنده امری ضروری است. در این پژوهش برای پاکسازی آلاینده از خاک از سیستم الکتروپروکسن استفاده شد. در این سیستم در کنار فرآیند ازن زنی، تولید الکتروشیمیایی هیدروژن پراکسید با استفاده از الکترود کربنی صورت گرفت که از این طریق نگرانی های مربوط به حمل و نقل و نگهداری از این ماده رفع می شود. آزمایشات با استفاده از روش سطح پاسخ (Response Surface Methodology) و در سه سطح با دوز ازن برابر با 4 تا l/hr 8، غلظت اولیه آلاینده 20 تا mg/kg 50 و در مدت زمان 7 تا 14 روز طراحی شد و راندمان حذف فنل در محیط مورد بررسی قرار گرفت. در تمامی آزمایش ها ولتاژ ثابتv/cm 2 به نمونه خاک اعمال شد. نتایج آزمایشات نشان می دهد غلظت اولیه آلاینده تاثیر معکوس و ازن مصرفی و زمان اثر مستقیم بر حذف آلاینده دارند بطوریکه بیشترین راندمان حذف آلاینده در آب سمت کاتد در مدت زمان 14 روز با دوز ازن l/hr 8 و غلظت آلاینده mg/kg 20 حاصل گردید که برابر با 59/92 درصد بود و کمترین راندمان برابر با 86/68 درصد در مدت زمان 7 روز با دوز ازن l/hr 4و غلظت آلاینده برابر با mg/kg 50 بدست آمد. بر اساس نتایج این تحقیق، استفاده از سیستم الکتروپروکسن نشان می دهد که می تواند یک استراتژی پایدار، سازگار با محیط زیست و کم هزینه برای پالایش آلودگی خاک باشد. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_18660.html پروژه‌های بزرگ و پیچیده زیربنایی به‌خصوص پروژه‌های آب و فاضلاب همواره در معرض بروز ریسک‌های مختلف برون و درون ‌سازمانی قرار دارند. از این‌رو شناسایی و اولویت‌بندی ریسک‌های پروژه به‌عنوان بخشی از فرآیند مدیریت ریسک برای سازمان‌های پروژه‌محور حائز اهمیت است. هدف پژوهش حاضر، ارزیابی و اولویت‌بندی ریسک‌های پروژه‌های آب و فاضلاب با رویکرد ترکیبی پرومته و آنالیز گایا می‌باشد. برای ارزیابی ریسک پروژه‌ها لازم است ابتدا انواع ریسک‌ها در پروژه‌ها مشخص شوند. ریسک‌ها با استفاده از داده‌های پژوهش‌های پیشین، نظرات اساتید دانشگاه، کارشناسان و پیمانکاران حوزه آب و فاضلاب استخراج و انتخاب نهایی ریسک‌ها به ‌وسیله غربالگری از طریق روش دلفی فازی انجام شد و در نهایت از بین 68 ریسک تعداد 37 ریسک جهت رتبه‌بندی با استفاده از روش پرومته و آنالیز گایا استخراج شد. در این پژوهش، ابتدا تیم کارشناسی به ‌منظور تعیین رتبه ریسک‌های پروژه‌های آب و فاضلاب تشکیل گردید که ریسک‌ها را بر اساس 4 معیار هزینه، زمان، کیفیت انجام پروژه و میزان بهره‌وری و سوددهی پروژه رتبه‌بندی کردند. نتایج حاصل از این پژوهش با نتیجه برخی پژوهش‌هایی که در حوزه شناسایی و اولویت‌بندی ریسک‌های پروژه‌های عمرانی مثل آب و فاضلاب و سدسازی صورت پذیرفته است، همخوانی دارد. همچنین نتایج بیانگر این بود که استفاده از روش پرومته و آنالیز گایا می‌تواند بادقت بیش‌تری به رتبه‌بندی ریسک پروژه‌های آب و فاضلاب و سایر پروژه‌های عمرانی بپردازد. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_18767.html در این تحقیق تلاش شده است تا تأثیر جداسازی موضعی میلگرد بر عملکرد مکانیکی دیوارهای برشی بتن‌آرمه با استفاده از روش المان محدود بررسی ‌شود. خواص مکانیکی بتن و میلگرد مصرفی با استفاده از مطالعات آزمایشگاهی به دست آمده است. مدل‌سازی اندرکنش بین میلگرد با بتن با استفاده از تماس سطح به سطح و مدل ناحیه تماس چسبنده تعریف شده است. از مدل آزمایشگاهی جهت اعتبار سنجی مدل عددی استفاده و پس از تطبیق مناسب پاسخ‌های عددی با مدل آزمایشگاهی، به مطالعه تأثیر پارامترهای مختلف پرداخته شده است. در نمونه‌های ساخته شده، به منظور مطالعه اثر جداسازی میلگرد از بتن از غلاف‌گذاری به طول 150 میلی‌متر استفاده شده است و در مدل‌های عددی، متغیر اصلی طول غلاف جهت ایجاد جداسازی موضعی می‌باشد. نتایج نشان داده است که در صورت انتخاب طول مناسب جداسازی میلگرد از بتن، سختی جانبی المان مرزی بیشتر شده و کمانش عضو در کرنش‌های بزرگتری نسبت به المان فاقد جداسازی رخ می‌دهد. همچنین، جداسازی موضعی می‌تواند باعث افزایش ظرفیت باربری شود. لذا این روش جهت جلوگیری از کمانش المان‌های مرزی دیوار برشی می‌تواند مفید و قابل استفاده باشد. همچنین، افزایش طول جداسازی میلگرد باعث افزایش عرض ترک در نزدیکی‌های غلاف‌گذاری شده، در حالی که طول غلاف‌گذاری در اولین نیروی ایجاد ترک در نمونه‌ها و همچنین تغییر طول محوری نمونه‌ها تأثیر قابل ملاحظه‌ای نمی‌گذارد. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_18999.html ریسک پروژه به شرایطی احتمالی در آینده اطلاق می‌شود که وقوع آن می‌تواند بر روی اهداف پروژه اثر مثبت و یا منفی می‌گذارد. هدف اصلی فرایند مدیریت ریسک شناسایی ریسک‌ها و مدیریت آن‌ها در پروژه است. فرایند مدیریت ریسک در استاندارد PMBOK دربرگیرنده‌ی شناسایی ریسک‌ها بر اساس نظرات کارشناسی و رتبه‌بندی آن‌ها بر اساس ماتریس احتمال – اثر است. در این پژوهش از فرآیند دلفی برای شناسایی عوامل ریسک پروژه‌های عمرانی و از ترکیب دو روش DEMATEL و ANP برای کشف رابطه‌ی بین ریسک‌ها و رتبه‌بندی آن‌ها استفاده‌شده است. شهر بیرجند به عنوان مرکز استان خراسان جنوبی، یکی از شهرهای مهم شرق کشور به شمار می‌رود لذا ایجاد و بهره برداری از تاسیسات مرتبط با جمع آوری، انتقال، تصفیه و دفع بهداشتی فاضلاب از اهمیت بالایی برخوردار است به همین جهت در انتها نیز با استفاده از روش پیشنهادشده، در یک مطالعه‌ی موردی به بررسی روش پیشنهادی در مورد شناسایی و رتبه‌بندی ریسک‌ها در پروژه‌های فاضلاب شهری بیرجند پرداخته‌شده است تا کارایی مدل اثبات شود و از طرفی ریسک‌های موجود در این پروژه شناسایی و رتبه بندی شود. نتایج رتبه‌بندی معیارها نشان داد که معیار مدیریت کیفیت با وزن 0.405 بیشترین وزن نسبی را در میان سایر معیارها دارد. معیار مدیریت ذی‌نفعان با وزن 0.12کمترین وزن نسبی را دارا می‌باشد. بنابراین معیار مدیریت کیفیت در رتبه‌ی نخست ، مدیریت زمان و هزینه، مدیریت یکپارچه و مدیریت ذی‌نفعان به ترتیب در رتبه‌های دوم تا چهارم رتبه‌بندی قرارگرفته‌اند. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_19031.html در این پژوهش هدف، ارزیابی لرزه‌ای دیوار برشی فولادی با بازشوهای بیضی شکل و تیر‌های با مقطع کاهش یافته (RBS)1 می‌باشد. از جمله پارامترهای مورد تحقیق، تأثیر ویژگی‌های هندسی سوراخ‌های بیضی شکل براستحکام و شکل‌پذیری دیوار برشی در برابر بارهای دینامیکی و تعیین راهکارهای بهبود عملکرد چرخه‌ای دیوارهای برشی فولادی خواهد بود. همچنین تأثیر تعداد و چیدمان مختلف این بازشو‌ها بر رفتار لرزه‌ای دیوار برشی و مقایسه آن با دیوار برشی دارای ورق پیوسته جان مورد بحث و مطالعه قرار می‌گیرد. برای این منظور هشت مدل دیوار برشی فولادی با ابعاد مختلف بازشو و جانمایی‌های متناسب در نرم افزار آباکوس مدل‌سازی شده و تحت تحلیل استاتیکی غیرخطی و تحلیل شبه استاتیکی تحت بارگذاری چرخه‌ای قرار گرفت. برای صحت-سنجی مدل از داده‌های آزمایشگاهی یک دیوار برشی یک دهانه یک طبقه بهره گرفته شده است. نتایج این پژوهش نشان می‌‌دهند که این روش‌‌‌ها باعث افزایش شکل‌‌پذیری و جذب انرژی و کاهش خرابی در ناحیه اتصالات و ستون‌‌ها می‌‌‌گردند. همچنین نتایج حاکی از آن هستند که استفاده از فولاد با نقطه تسلیم پایین در ورق جان باعث کاهش نیروی برشی و افزایش جابه‌‌‌جایی جانبی و شکل‌‌‌پذیری دیوارهای برشی می‌‌شود. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_19594.html تغییراقلیم و افزایش مدت خشکسالی سبب افزایش سطح زمین بایر و کاهش پوشش گیاهی می گردد بنابر این احتمال وقوع رخدادهای سیلابی و خسارت های جانی و مالی افزایش میابد. در تحقیق حاضر شاخص خشکسالی در حوضه آبریز قطور و تعیین طول بازه ترسالی و خشکسالی از شاخص SPI استفاده گردید. در ادامه رفتار جریان در حوضه از مدل SWAT جهت تحلیل پدیده چرخه هیدرولوژیکی و عدم قطعیت عامل های حساس استفاده شد. با استفاده از آمار ماهانه رواناب حوضه (1990-2018) در نرم افزار SWAT CUP و الگوریتم SUFI2 با انتخاب 70% آن واسنجی و 30% جهت اعتبارسنجی عمکردرمورد ارزیابی قرار گرفت. مقادیر ضریب کارایی نش ساتکلیف در دوره های واسنجی در محدوده 8/0-52/0 و اعتبارسنجی 7/0– 46/0در ایستگاه های هیدرومتری متغییر بوده و بیانگر کارایی خوب مدل SWAT میباشد از نتایج مدل شاخص خشکسالی هیدرولیکی SDI برای تحلیل منطقه استفاده گردید. نتایج بررسی شاخص ها نشان داد که در بعضی از حوضه های آبریز بالا دست همسویی شاخص های SPI و SDI در ایستگاه‌های ملهذان و موسی قلی مشاهده گردید و در بقیه ایستگاه ها همسویی خاصی بین شاخص ها وجود ندارد که دلیل عدم همسویی مربوط به برداشت آب سطحی در طول مسیر تا نقطه خروجی میباشد. در صورت عدم وجود داده ای کافی برای محاسبه شاخص های خشکسالی میتوان از مدل SWAT پیش بینی ها و خلا آماری شبیه سازی نموده و برای ارزیابی علل تغییرات کاربری اراضی از مقایسه دو شاخص استفاده نمود. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_20203.html در این مقاله به بررسی رفتار مهاربند مقید در برابر کمانش با جان مقید شده تمام فولادی تحت بار چرخه‌ای پرداخته می‌شود. بدین منظور در ابتدا رفتار مهاربند پیشنهادی استخراج و نتایج بدست آمده با نتایج آزمایشگاهی مورد بررسی و مقایسه قرار گرفته است. پس از صحت سنجی رفتار مهاربند پیشنهادی، مطالعات پارامتری انجام گردیده است. پارامترهایی که مورد بررسی قرار گرفته ضخامت هسته فولادی و ضریب اصطکاک مابین هسته و غلاف فولادی بوده و تاثیر هر یک از پارامترها در رفتار مهاربند مطالعه شده است. بدین منظور از تحلیل استاتیکی غیرخطی تحت بار چرخه‌ای استفاده شده است. الگوی بارچرخه‌ای مورد استفاده براساس آیین نامه AISC341-10 بوده است. برای مدلسازی مهاربند از نرم افزار ABAQUS استفاده شده است. نتایج تحلیل نشان می‌دهد که با افزایش ضریب اصطکاک بین هسته و غلاف فولادی و ضخامت هسته فولادی میزان مقاومت نهایی مهاربند افزایش می‌یابد. در ضمن نتایج تحلیل حاکی از آن می‌باشد که با افزایش ضریب اصطکاک میزان شکل پذیری مهاربند و قابلیت استهلاک انرژی به میزان قابل توجهی کاهش می‌یابد به طوری که در ضریب اصطکاک برابر با 4/0 مهاربند شروع به کمانش می‌کند. همچنین تاثیر مهاربند کمانش تاب در رفتار لرزه‌ای یک قاب چهار طبقه مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج تحلیل نشان دهنده آن می‌باشد که سازه‌ی دارای مهاربندی متداول در سطوح پایین‌تری از شتاب طیفی دچار فروریزش می‌شوند. در مقابل، سازه‌های مجهز به مهاربندهای کمانش‌ناپذیر دارای شتاب فروریزش بالاتری بوده و منحنی‌ IDA روندی افزایشی را نشان می‌دهند که بیانگر تأثیر قابل توجه BRBها در رفتار لرزه‌ای می‌باشد. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_20593.html قاب مهاربندی پشتیبان‌قوی از جمله سیستم‌های نوین معرفی شده به منظور جلوگیری از مکانیزم طبقه نرم است. در این سیستم، با استفاده از یک خرپا الاستیک نیازهای لرزه‌ای را در ارتفاع طبقه توزیع کرده و از تشکیل طبقه نرم جلوگیری می‌کند. با وجود رفتار مناسب این سیستم در مطالعات صورت گرفته، این مطالعات محدود بوده و جنبه‌های مختلف موثر بر طراحی این سیستم نیازمندی بررسی بیشتر است. در این مطالعه پیکربندی‌های متفاوت خرپا الاستیک و مهاربندهای ناحیه غیرارتجاعی مورد بررسی قرار گرفته تا اثرات آن در رفتار سازه و توزیع نیروهای ایجاد شده در اعضای خرپا الاستیک تحت بارگذاری استاتیکی چرخه‌ای ارزیابی شود. نتایج این مطالعه بیانگر آن بود که استفاده از قید تسیلم‌شونده می‌تواند موجب کاهش نیرو تا 30% در سایر اعضای خرپا الاستیک شود اما بعد از کمانش، موجب تجمع تغییرشکل تا 30% در یک طبقه می‌شود و نیروی سایر اعضا را افزایش می‌دهد. استفاده از قید تسیلم‌شونده در طبقه اول، ضمن افزایش مقاومت سازه، نیرو ایجاد شده در قیدها را تا 30% کاهش داده اما موجب افزایش نیروی آپلیفت ستون تا 20% می‌شود. ارزیابی پیکربندی‌های متفاوت بیانگر آن بود که استفاده از پیکربندی هفتی و هشتی موجب افزایش قابل‌توجه نیرو در اعضای خرپا الاستیک تا 100% شده است که می‌توان با استفاده از قیدهای تسلیم شونده، نیروهای ایجاد شده در خرپا الاستیک را تا میزان 50% کاهش داد.کاهش طول ناحیه غیرارتجاعی، موجب گسیختگی سریع‌تر مهاربندها و در نتیجه افت مقاومت قابل توجه در تغییرمکان‌های بالا می‌شود. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_20738.html بسیاری از کشورها برای طراحی ساختمان‌ها در برابر بارهای ناشی از زلزله آیین‌نامه‌های ویژه‌ای دارند. در این آیین‌نامه‌ها، پارامترهایی مانند شرایط ساختگاه، لرزه‌خیزی محل ساخت، اهمیت ساختمان و نوع سازه ساختمان از عوامل تاثیرگذار است. برای در نظر گرفتن این پارامترها در تعیین و توزیع نیروهای ناشی از زلزله ضرایب خاصی معرفی شده که نگرش به این ضریبها در آیین نامه‌های مختلف، متفاوت است. در بیشتر این آیین نامه ها، محاسبه و توزیع برش پایه بر اساس آنالیزهای الاستیک استوار می باشد. این مساله، رفتار واقعی سازه را تحت اثر زلزله های شدید در نظر نمی گیرد. برای بهبود این مساله، در این مقاله یک روش جدید که اثر رفتار پلاستیک سازه را در توزیع نیروی زلزله در ارتفاع لحاظ می نماید، استفاده شده‌است. به این روش طراحی پلاستیک بر اساس عملکرد(PBPD) اطلاق می‌شود. تمرکز اصلی این تحقیق بررسی عملکرد قاب مهاربندی شده واگرا (EBF) با پیوند افقی با درنظر گرفتن میراگر جرمی تنظیم شده (TMD) می‌باشد که توزیع بار جانبی در طراحی آن بر اساس استاندارد 2800 ایران و روش PBPD انجام شده‌است، لازم به ذکر است طراحی قاب‌ها بر اساس روش ظرفیت می‌باشد. بررسی نتایج نشان می‌دهد که در قابهای طراحی‌شده به روش PBPD، تعداد مفصل‌های پلاستیک بیشتر تشکیل شده و تسلیم در ارتفاع ساختمان توزیع شده است. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_20976.html Despite the complex hydrology of karst systems, which typically necessitates specialized modeling approaches due to rapid flow dynamics and multiple flow regimes, hydrological models may yield adequate results in basins with limited data resolution. This study evaluates the performance of three hydrological models LSTM, Mapshed and HBV in the karstic Kucuk Aksu basin in Turkey’s western Mediterranean coast. The research examined nine years (2013-2021) of daily meteorological and streamflow data to identify dominant hydrological elements and evaluate the accuracy of the model. The snow cover indices derived from satellite imagery analysis were used in the training of the LSTM model. The results indicate that LSTM model produced overall better performance metrics compare to two conceptual models. The results have been evaluated according to Nash-Sutcliffe Efficiency (NSE), Mean Absolute Error (MAE), Root Mean Square Error (RMSE), and R2 performance indicators. During calibration, the NSE values for the LSTM, HBV, and Mapshed models were calculated as 0.82, 0.74, and 0.72, respectively, whilst during validation, the NSE values were calculated as 0.90, 0.75, and 0.50, in the same order. The study demonstrates that, despite karstic geology, complex Mediterranean climate patterns and low temporal resolution of the available data, LSTM and HBV models can provide reliable river flow forecast. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_20997.html صفحات موج‌دار بطور گسترده در جان تیرورق‌های پل‌های کامپوزیت مورد استفاده قرار گرفته است.مزایای این پنل‌ها باعث کاربرد فراوان آنها در پل‌های ترکیبی شده است.هدف از این مطالعه، بررسی و مقایسه‌ مقاومت و خرابی انواع اشکال تیرورق‌ باجان موج‌دار و مسطح تحت بارگذاری موضعی و گسترده می‌باشد.ابتدا مکانیزم‌های شکست تیرورق‌ها مورد مطالعه،پس از آن با استفاده از مطالعات پیشینیان، جهت صحت سنجی نمونه‌ها مقایسه‌ای بین مدل عددی و نمونه آزمایشگاهی انجام شده است.در این مقاله تیرورق با جان مسطح بعنوان جان مبنا،همچنین تیرورق‌هایی شامل شکل‌های مربعی،مثلثی،ذوزنقه‌ای،تخت با سخت‌کننده،جان ترکیبی و سینوسی در نظر گرفته شده‌اند.فولاد مصرفی برای آنالیزنمونه‌هایکسان بطوریکه ابعادبال و جان مدل‌ها یکسان بوده وتنها ضخامت جان انواع شکل تیرورق متغیر می باشد.مدلسازی‌ نمونه‌ها توسط نرم‌افزار المان محدودABAQUS انجام گرفته،در نهایت ضمن مقایسه‌ مقاومت انواع تیرورق‌ موج‌دار ومسطح،از بین آن‌ها،بهترین شکل جان موج‌دار از لحاظ مقاومت تحت بارهای موضعی و گسترده ارائه شده است.نتایج بدست آمده از تحلیل مدل‌های المان محدود نشان دادندکه موج‌دارکردن جان تیرورق‌ها موجب تغییررفتار و عملکردبهترآن‌ها تحت بارگذاری موضعی وگسترده می‌شودبه‌گونه‌ای‌که با موج‌دار کردن جان تیرورق علاوه بر کاهش چشمگیر ضخامت تا حدود 20%،تحت بارگذاری گسترده مقاومت تیرورق 10% الی20% افزایش می یابد(جان ذوزنقه ای بازاویه چین 45درجه).پارامترهای هندسی مدل از قبیل:زاویه‌ی‌ موج،ضخامت جان،فواصل موج از یکدیگر تأثیر بسیار زیادی برروی مقاومت مدل‌های عددی داشته است بطوریکه در بعضی از اشکال جان از جمله جان مثلثی تحت بارگسترده، کاهش ضخامت جان،مقاومت نمونه را بطور چشمگیری کاهش می‌دهدودرجان ترکیبی تحت بارگذاری موضعی،تغییر در زاویه‌ی چین و ضخامت جان تأثیر چندانی بر روی مقاومت مدل نداشته است. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_21181.html مدیریت بهینه منابع آب در شرایط اقلیمی ناپایدار، نیازمند ابزارهای محاسباتی پیشرفته برای تصمیم‌گیری هوشمند و سازگار با تغییرات محیطی است. در این پژوهش، نسخه‌ای خودتطبیقی از الگوریتم اسب (HA) توسعه داده شد تا محدودیت‌های نسخه کلاسیک مانند همگرایی زودرس و حساسیت به تنظیم پارامترها کاهش یابد. در مدل پیشنهادی، هر عامل (اسب) دارای ضریب یادگیری پویا است که براساس میزان بهبود تابع هدف در هر تکرار به‌صورت خودکار به‌روزرسانی می‌شود. این فرآیند موجب برقراری تعادل هوشمند میان جستجوی گسترده در مراحل اولیه و تمرکز دقیق بر نواحی امیدبخش در مراحل پایانی می‌گردد. برای ارزیابی عملکرد، الگوریتم اسب خودتطبیقی (SA-HA) و نسخه کلاسیک (HA) در مسئله‌ی تخصیص بهینه آب مخزن قرنقو در استان آذربایجان شرقی با تابع هدف بیشینه‌سازی نسبت آب تأمین‌شده در طول دوره‌ی بهره‌برداری اجرا شدند. نتایج نشان داد که نسخه خودتطبیقی در مقایسه با نسخه پایه، باعث افزایش حدود 17 درصدی در کارایی تأمین آب، کاهش 27 درصدی در کمبود، و ارتقای شاخص اطمینان‌پذیری سامانه از ۰٫۵۹ به ۰٫۶۸ گردید. همچنین SA-HA با تنظیم پویا و خودکار پارامترهای حرکتی، از نوسانات نتایج کاسته و روند همگرایی را تسریع کرده است. یافته‌های این پژوهش بیانگر آن هستند که افزودن سازوکار خودتطبیقی به HA می‌تواند دقت، پایداری و انعطاف‌پذیری الگوریتم را در مدیریت سامانه‌های پیچیده منابع آب به‌طور چشمگیری افزایش دهد و در نتیجه به‌عنوان روشی مؤثر برای بهینه‌سازی تصمیمات بهره‌برداری پایدار مورد استفاده قرار گیرد. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_21223.html در سال‌های اخیر، سازه‌های فولادی سردنورد شده (Cold-Formed Steel, CFS) به دلیل وزن کم، سرعت اجرا و عملکرد لرزه‌ای مناسب، توجه ویژه‌ای را در صنعت ساختمان به خود جلب کرده‌اند. از آنجا که کاهش وزن سازه نقش مؤثری در کاهش نیروهای زلزله دارد، بهبود عملکرد لرزه‌ای این سیستم‌ها همواره مورد توجه پژوهشگران بوده است. در این پژوهش، اثر استفاده از پوشش بتن سبک پلی‌استایرن (Polystyrene Aggregate ( Concrete, PAC بر رفتار لرزه‌ای سازه‌های CFS مورد بررسی قرار گرفته است. بدین منظور، پس از صحت‌سنجی مدل‌های عددی، رفتار سازه‌های فولادی سردنورد شده با و بدون پوشش بتن PAC تحت بارگذاری لرزه‌ای تحلیل شد. تحلیل‌های عددی انجام‌شده با استفاده از نرم‌افزار ABAQUS نشان داد که سازه‌های تقویت‌شده با پوشش بتن PAC نسبت به سازه‌های فاقد این پوشش، از ظرفیت باربری بالاتر، جذب انرژی بیشتر و مقاومت به کمانش بهتری برخوردار هستند. همچنین نتایج حاکی از آن است که تغییرمکان نسبی جانبی این سازه‌ها در محدوده مجاز آیین‌نامه‌های طراحی قرار دارد. در مجموع، نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که به‌کارگیری بتن PAC می‌تواند به‌عنوان راهکاری مؤثر در بهبود پایداری و عملکرد لرزه‌ای سازه‌های فولادی سردنورد شده مورد استفاده قرار گیرد. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_21228.html می‌توان با استفاده از سیمان و نانورس به بهبود مشخصات دینامیکی خاک کمک کرد.در پژوهش حاضر، رفتار سیکلی سیلت ماسه‌دار با رفتار سیکلی سیلت ماسه‌دار سیمانته محتوی سیمان و نانورس مقایسه شده است. خاک مورد استفاده در این پژوهش، ماسه 161 و لای غیرپلاستیک فیروزکوه با ترکیب 40 درصد ماسه و 60 درصد لای می‌باشد. در اینجا، اثرات فشار همه‌جانبه، کرنش برشی و جایگزینی نانورس به‌جای سیمان بر پارامترهای مدول برشی و میرایی ماسه لای‌دار فیروزکوه تثبیت شده با سیمان و نانورس مطالعه شده است. به این منظور، آزمایش‌های سه محوری سیکلی با سه سطح فشار محصورکننده مختلف 50، 100 و 150 کیلو پاسکال در محدوده کرنش برشی متوسط انجام شد. نتایج مهم حاصل نشان داد که مقادیر مدول برشی نمونه‌های ماسه سیمانته با نسبت آب به سیمان 1، بیشتر از مدول برشی نمونه‌های ماسه سیلتی در تمامی محدوده‌های کرنش‌ برشی مدنظر است. همچنین، مقدار مدول برشی با جایگزینی نانورس به جای سیمان در نمونه های سیمانی شده افزایش یافت و بالعکس با افزودن سیمان، میرایی نمونه‌ها کاهش یافت. این در حالی است که با جایگزینی بخشی از سیمان با نانورس، میرایی با نرخ کمتری کاهش یافت. بنابراین می‌توان جایگزینی نانو رس به جای بخشی از سیمان را از منظر زیست‌محیطی مورد توجه قرار داد. از سوی دیگر، با افزایش فشار محصورکننده، مقادیر مدول برشی تمامی خاک‌های در نظر گرفته شده افزایش و میرایی آن‌ها کاهش یافت. بعلاوه، تأثیر مثبت افزایش فشار همه‌جانبه و افزودن نانورس بر روی روانگرایی خاک مورد آزمایش نیز قابل مشاهده بود. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_21493.html زلزله نتیجه مستقیم جابجایی وگسیختگی گسل و انتشار گسیختگی در سطح زمین است. بسیاری از زلزله‌های مخرب در امتداد گسل‌های فعال رخ می‌دهد. از این رو، مطالعه و ارزیابی حریم گسل، اقدامی حیاتی برای کاهش بلایای طبیعی مرتبط با زلزله به شمار می‌رود. با توجه به اینکه در دستورالعمل‌های آیین‌نامه‌ای و ادبیات فنی، به اهمیت و تأثیر همزمان پارامترهای مؤثر بر حریم گسل، همچنین به مشخصات خاک و گسل توجه کافی نشده است، در این پژوهش سعی شده تا اهمیت و رابطه پارامترهای هندسی و ژئومکانیکی مؤثر بر حریم گسل را در هر دو بخش فرادیواره و فرودیواره، به صورت کیفی ارزیابی شود. برای ارزیابی اهمیت این پارامترها، از تحلیل حساسیت جامع موریس و الگوریتم جنگل تصادفی استفاده شد. نتایج حاصل از این تحلیل نشان می‌دهد که ارتفاع لایه خاک بیشترین اهمیت و تأثیر را بر جابه‌جایی‌های ناشی از حرکت گسل دارد که این تأثیر در گسل معکوس بیشتر از گسل نرمال است. همچنین، در میان پارامترهای ژئومکانیکی، پارامترهای الاستیک خاک در مقایسه با پارامترهای پلاستیک خاک در حریم گسل از اهمیت بیشتری برخوردارند. شناسایی پارامترهای کم اهمیت‌تر، به کاهش هزینه محاسبات عددی در مطالعات آتی کمک شایانی خواهد کرد. همچنین، نتایج این پژوهش راه را برای بررسی کمی اهمیت و اندرکنش پارامترهای با اهمیت بالا در مطالعات آینده حریم گسل هموار می‌کند. نتایج این مطالعه کمک می‌کند تا دستورالعمل‌های آیین‌نامه‌ای دقیق‌تری برای حفظ ایمنی زیرساخت‌ها توسعه یابد.