دانشگاه تبریز نشریه مهندسی عمران و محیط زیست 2008-7918 56 122 2026 05 22 Seismic Control of Structures Based on the Controllability and Stability of the Controlling System Criteria کنترل لرزه‌ای سازه‌ها برمبنای معیارهای کنترل‌پذیری و پایداری سیستم کنترلی 1 20 18595 10.22034/ceej.2024.62032.2363 FA علی اجتماعی دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز هدایت ولادی دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز بهمن فرهمند آذر دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز حسین غفارزاده دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز سیامک طلعت اهری دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز Journal Article 2024 06 11 In the present paper, the effect of controllability and control system stability was investigated. For this purpose, three, six, ten, and twenty-one-story structural models equipped with Chevron braces, viscous fluid dampers, and active regulators were selected in uncontrolled, passive-controlled, and hybrid-controlled structures. In order to stabilize the hybrid control system, the linear quadratic regulator algorithm was utilized to calculate the state feedback gain matrix and actuator response. Broadly, the results revealed that if a sufficient number of braces, dampers, and actuators are utilized in the stabilized hybrid control system, the response of braces and dampers is converged and the seismic displacement of braces and floors is decreased properly. استفاده از سیستم‌های کنترل ارتعاش مناسب و کارآمد به‌منظور تقلیل پاسخ‌های لرزه‌ای، از اهم مباحث طراحی سازه‌ها می‌باشد که همواره مورد توجه و علاقه محققان بوده است. در این پژوهش، جهت بررسی تأثیر کنترل‌پذیری و پایداری (Stability) سیستم کنترلی بر پاسخ‌های لرزه‌ای، مدل‌های سازه‌ای سه، شش، ده و بیست‌ویک طبقه مجهزبه مهاربند شورون (Chevron)، میراگر سیال ویسکوز و محرک فعال، در حالات کنترل‌نشده، کنترل غیرفعال و کنترل ترکیبی (Hybrid) انتخاب شدند. سپس معادلات حرکت به فرم فضای حالت توصیف شد و کنترل‌پذیری، پایداری یا ناپایداری سیستم‌های کنترلی ارزیابی گردید. جهت پایدارسازی سیستم کنترل هیبریدی، الگوریتم تنظیم‌کننده مرتبه دوم خطی (LQR (Linear Quadratic Regulator)) برای محاسبه ماتریس بهره بازخورد حالت و نیروی محرک تنظیم‌کننده فعال مورد استفاده قرار گرفت. با شبیه‌سازی مدل فضای حالت (State space) معادلات حرکت و شتاب حرکت زمین در متلب، پاسخ‌های لرزه‌ای مدل‌ها استخراج گردید. بررسی تاریخچه زمانی پاسخ‌ها از قبیل جابه‌جایی طبقات، جابه‌جایی مهاربندها، نیروی میراگر و نیروی محرک فعال، نشان داد که در سیستم‌های کنترلی ناپایدار دامنه پاسخ مهاربندها و میراگرها در طول رخداد زمین‌لرزه واگرا شدند. تأثیر پایدارسازی با مهاربند شورون بر کاهش پاسخ‌های لرزه‌ای، تنها در برخی طبقات مشاهده گردید؛ درحالی‌که پایدارسازی با محرک فعال، تا حدودی بر کاهش جابه‌جایی لرزه‌ای تمام طبقات اثر گذاشت. ارزیابی کلی نتایج نشان داد که اگر از مهاربند، میراگر و محرک فعال، به‌طور هم‌زمان در یک طبقه، به تعداد کافی و در مکان مناسب، استفاده گردد، به‌شرط تأمین پایداری سیستم کنترلی، پاسخ مهاربندها و میراگرها همگرا شده و جابه‌جایی لرزه‌ای مهاربندها و طبقات به‌شدت کاهش می‌یابد.

https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_18595_c2fddb06eb2d324bf4d349f7ab07c1fe.pdf

دانشگاه تبریز نشریه مهندسی عمران و محیط زیست 2008-7918 56 122 2026 05 22 Numerical Analysis of the Effect of Drain Dimensions on the Hydraulic Performance and Stability of an Earth Dam: A Case Study of the Aydoghmoush Dam تحلیل عددی تأثیر ابعاد زهکش بر عملکرد هیدرولیکی و پایداری سد خاکی مطالعه موردی: سد آیدوغموش 21 38 21218 10.22034/ceej.2026.69776.2461 FA ابراهیم اسدی گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه شهید ‌مدنی آذربایجان، تبریز توحید امیدپورعلویان دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه مراغه، مراغه مهدی سلطانی ستوبادی دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه شهید ‌مدنی آذربایجان، تبریز یوسف گل محمدی گروه مهندسی عمران، دانشکده مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز Journal Article 2025 10 20 Earth dams, due to their permeable nature, are inherently susceptible to seepage, a phenomenon that can escalate pore water pressure, compromise structural stability, and, in severe cases, lead to catastrophic failure. Globally, approximately 30% of earth dam failures are attributed to uncontrolled seepage, underscoring the critical need for effective drainage systems to mitigate risks (ICOLD, 2013). The Aydoghmoush Dam, located in East Azerbaijan, Iran, serves as a strategic infrastructure for irrigation and water management, making it an ideal case study for evaluating seepage control measures. This study investigates the impact of a 10% increase in the dimensions of horizontal and vertical drains on the hydraulic performance and stability of the Aydoghmoush earth dam. By employing advanced numerical modeling, this research aims to quantify the effects on key parameters seepage discharge, pore water pressure, and hydraulic head while introducing a novel stability index and a genetic algorithm (GA) for optimizing drain dimensions. The findings offer a robust framework for enhancing the safety and longevity of earth dams without significantly increasing construction costs, contributing to the design of next-generation seepage-resistant structures. سدهای خاکی به‌دلیل ماهیت نفوذپذیر خود، در معرض پدیده تراوش کنترل‌نشده قرار دارند که می‌تواند منجربه افزایش فشار آب منفذی، کاهش پایداری سازه‌ای و در مواردی، خرابی کامل سد شود. یکی از مؤثرترین راهکارهای کاهش این خطر، طراحی بهینه سیستم زهکشی است. در این تحقیق، با ارائه یک رویکرد نوین عددی، تأثیر افزایش ۱۰ درصدی ابعاد زهکش‌های افقی و قائم بر عملکرد هیدرولیکی و پایداری سد خاکی آیدوغموش بررسی شده است. مدل‌سازی عددی با استفاده از نرم‌افزار SEEP/W و روش اجزای محدود (FEM) برای حل معادله لاپلاس انجام شد و اعتبارسنجی با داده‌های ابزار شامل ۵۱ پیزومتر (Piezometers) در بدنه و ۱۲ پیزومتر در پی صورت گرفت. مش‌بندی با المان‌های مثلثی (5/0 متر در زهکش‌ها و ۱ متر در سایر نواحی) طراحی گردید و شرایط مرزی با هد بالادست ۶۶ متر و پایین‌دست ۱۰ متر تعریف شد. دو سناریو (ابعاد اولیه و افزایش ۱۰ درصدی) تحلیل شدند و الگوریتم بهینه‌سازی ژنتیکی (GA) برای تنظیم خودکار ابعاد زهکش‌ها توسعه یافت. تحلیل حساسیت با تغییرات ±۵ درصدی نفوذپذیری دقت مدل را به ۹۹ درصد رساند و تحلیل آماری ANOVA با P-value < 001/0 معناداری تغییرات را تأیید کرد. نتایج نشان داد که افزایش ابعاد زهکش‌ها دبی تراوشی را تا ۲۰ درصد افزایش داد (از 015/0 به 018/0 مترمکعب بر ثانیه)، فشار آب منفذی در پی سد را 4/11 درصد کاهش داد (از ۲۲۰ به ۱۹۵ کیلوپاسکال) و هد هیدرولیکی را 5/3 درصد تعدیل کرد (از ۶۵ به 7/62 متر). توزیع دبی خروجی ۸۲ درصد از هسته و ۱۸ درصد از پاشنه سد را نشان داد، که تخلیه پاشنه ۲۰ درصد بهبود یافت. نوآوری کلیدی در کمّی‌سازی تأثیرات بر سه پارامتر کلیدی و معرفی شاخص پایداری جدید است که پایداری سد را تا 9/14 درصد افزایش داد و ریسک خرابی ناشی از تراوش (۳۰ درصد شکست‌ها) را کاهش داد، که با استانداردهای ICOLD (Bulletin 164) هم‌خوانی دارد. این چارچوب نوین، ایمنی و طول عمر سد را بدون افزایش قابل‌توجه هزینه‌ها بهبود می‌بخشد و برای اولین بار نتیجه پژوهش ریسک تراوش را در سدهای با مصالح متنوع تا ۹۸ درصد پیش‌بینی‌پذیر می‌کند. یافته‌ها می‌توانند در طراحی نسل جدید سدهای مقاوم در برابر تراوش کاربرد داشته باشند.

https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_21218_b026b4c230d56080044a7464da4b362a.pdf

دانشگاه تبریز نشریه مهندسی عمران و محیط زیست 2008-7918 56 122 2026 05 22 Bearing Capacity of a Post Grout Drilled Pile Group Adjacent to a Sandy Slope ظرفیت باربری گروه شمع حفاری‌شده پس‌تزریق در مجاورت شیروانی ماسه‌ای 39 52 20258 10.22034/ceej.2025.65500.2413 FA رضا محمدعلی‌نژاد دانشکده فنی و مهندسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز میثم بیات دانشکده مهندسی عمران، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد Journal Article 2025 01 24 In this research, using the finite element method and PLAIXS3D software, the bearing capacity of a post-grouted pile group installed at the crest of sandy slope is investigated. The effects of factors such as pile diameter, the ratio of embedded length to slope height, pile spacing, and the orientation of the linear pile group relative to the crest of slope on bearing capacity, efficiency coefficient, and tilting of cap are examined. In this study, pile groups with 3 different diameters, 3 different ratios of embedded length to slope height, and 3 different pile spacings were modeled at a distance equal to the pile diameter from the top of the sandy slope. از گروه شمع به‌عنوان پی ساختمان‌‌ها، پل‌‌ها و برج‌های انتقال استفاده می‌گردد. در محیط‌های شهری به‌دلیل عدم امکان استفاده از شمع کوبشی (Driven Pile) معمولاً از شمع‌های حفاری‌شده که دارای ظرفیت باربری کمتری نسبت به شمع کوبشی هستند، استفاده می‌گردد. یکی از روش‌های متداول افزایش ظرفیت باربری شمع‌های حفاری‌شده، استفاده از روش تزریق پرفشار دوغاب سیمان در نوک شمع می‌باشد. درخصوص رفتار گروه‌های شمع پس‌تزریق ‌شده (Post Grouted Drilled Pile) در مجاورت شیروانی تاکنون تحقیقی صورت نگرفته است. در این تحقیق، به‌کمک روش المان محدود و با استفاده از نرم‌افزار PLAXIS3D به بررسی اثر شیروانی ماسه ای برروی ظرفیت باربری، ضریب راندمان و میزان چرخش سرشمع گروه‌های شمع پس‌تزریق‌ شده پرداخته می‌شود. در این تحقیق، گروه‌های شمع پس‌تزریق ‌شده 2×2، 1×2 و 1×3 با قطر 1، 5/1 و 2 متر، با نسبت طول مدفون به ارتفاع شیروانی 33/0، 67/01 و فواصل شمع 3، 4 و 5 برابر قطر شمع، در مجاورت شیروانی ماسه‌ای به ارتفاع 30 متر و شیب 30 درجه به‌صورت سه‌بعدی مدل گردیدند. اثر عوامل مختلفی همانند قطر شمع، نسبت طول مدفون به ارتفاع شیروانی و فاصله شمع‌ها از یکدیگر برروی ظرفیت باربری گروه شمع پس‌تزریق‌شده در نوک شمع مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد، پروسه پس‌تزریق باعث کاهش چرخش سرشمع گردید. با افزایش فاصله شمع‌ها از یکدیگر و افزایش قطر شمع‌ها، ضریب BCR افزایش یافت. اثر پروسه پس‌تزریق برروی افزایش ظرفیت باربری و کاهش چرخش سرشمع گروه شمع خطی (Linear Pile Group) موازی رأس شیروانی، بیشتر از گروه شمع خطی عمود بر رأس شیروانی بود.

https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_20258_69b249cd3b989e0f2d39ed12e360a983.pdf

دانشگاه تبریز نشریه مهندسی عمران و محیط زیست 2008-7918 56 122 2026 05 22 Predictive Modeling of Reservoir Inflow for Multi-Step Ahead to Improve Management of Alavian Dam Reservoir مدل‌سازی پیش‌بینی جریان ورودی به مخزن سد در 12 ماه آتی برای بهبود مدیریت مخزن سد علویان 53 63 18148 10.22034/ceej.2024.59627.2308 FA باقر نیکوفر گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز وحید نورانی گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز آیدا حسینی بقانام گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز Journal Article 2023 12 17 Accurate reservoir inflow forecasting is essential for efficient water resources management, particularly under increasing pressure on available water supplies. This study evaluated the performance of an Artificial Neural Network (ANN) and several data-mining models developed in the Weka environment for forecasting inflow to the Alavian Dam reservoir up to 12 months ahead. Monthly data from 1997 to 2022 were used to build the models. The input variables included reservoir inflow, temperature, evaporation, precipitation, basin snow cover, and drought indices. Model performance was assessed during the validation phase and compared across different forecasting horizons. The results showed that all models provided acceptable and reliable predictions. However, ANN, RF, and RT outperformed the other models in overall accuracy. Their average correlation coefficients were 0.85, 0.90, and 0.83, respectively. These models also showed strong agreement with observed data, especially in reproducing peak inflow values. The findings demonstrate the effectiveness of AI-based approaches for multi-step reservoir inflow prediction. با توجه به نقش اساسی آب در زندگی بشر و محدودیت‌های منابع آب، برآورد دقیق میزان پتانسیل منابع آب و استفاده بهینه از آن،‌ یک مسئله مهم و قابل‌توجه در محافل علمی و صنعت آب است. پیش‌بینی چند ماه آینده جریان ورودی به مخزن سدها موجب بهبود مدیریت بهره‌برداری از مخزن سدها می‌گردد؛ بنابراین پیش‌بینی جریان آب ورودی به مخازن سدها با دقت بالا، با استفاده از مدل‌های مبتنی بر هوش مصنوعی و روش‌های نوین روز، ضروری می‌باشد. در این مقاله از توانایی مدل شبکه عصبی مصنوعی ((ANN) Artificial Neural Network) با انتشار برگشتی خطا و از سایر مدل‌های مبتنی بر داده‌کاوی در بستر نرم‌افزار WEKA (Waikato Environment for Knowledge Analysis) در مدل‌سازی پیش‌بینی چند گام بعد (تا 12 ماه بعد) با به‌کارگیری ورودی‌های مشاهداتی استفاده ‌شده است. در انتها، کارآیی همه مدل‌ها با استفاده از معیارهای ارزیابی بررسی‌شده و مدل‌ها با یکدیگر مقایسه شده‌اند. هدف این مقاله، پیش‌بینی چند ماه آینده جریان ورودی به مخزن سد علویان می‌باشد. در این تحقیق، ورودی‌های مدل شامل رواناب ورودی به مخزن سد، دما، تبخیر، بارش و پوشش برف حوضه آبریز سد و شاخص‌های خشک‌سالی می‌باشد و این داده‌ها به‌صورت ماهانه و به‌مدت 25 سال (1376-1401) استفاده گردیده است. مقایسه نتایج مدل ANN با سایر مدل‌های RF، RT، GP و SM در مرحله صحت‌سنجی، نشان‌دهنده‌ این است که در همه گام‌ها، نتایج پیش‌بینی برای همه مدل‌ها مناسب بوده است و از بین 5 مدل که نتایج آن‌ها باهم مقایسه گردیده است، نتایج متوسط ضریب همبستگی مدل‌های ANN و RF و RT به‌ترتیب 85%، 90% و 83% در مقایسه با سایر مدل‌ها در پیش‌بینی جریان ورودی به مخزن سد علویان در چند گام بعد (1 تا 12 ماه) مناسب و نزدیک به داده‌های مشاهداتی به‌ویژه در نقاط پیک بوده است.

https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_18148_598374f1f27da5bdeb455e5deda58d99.pdf

دانشگاه تبریز نشریه مهندسی عمران و محیط زیست 2008-7918 56 122 2026 05 22 Dynamic Response of a Floating Transverse Beam due to Slamming with Considering Wagner Theory پاسخ دینامیکی تیر عرضی بدنه شناور تحت اثر اسلمینگ توسط تئوری کلاسیک واگنر 65 72 17138 10.22034/ceej.2023.56388.2256 FA حسن جعفریان کفشگر کلایی گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز محمدعلی لطف الهی یقین گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز علیرضا مجتهدی گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز Journal Article 2023 05 03 To study the response of the hydrodynamic forces of the passing impact, the simplest structure, which is a beam, is selected, and its pressure and response are assumed to be two-dimensional. The Euler-Bernoulli classical beam theory is used on the assumption that the natural cross-sectional area of a plate remains flat during deformation. In the two-dimensional state, the body is assumed to enter the water surface vertically, which means that the fluid flow is symmetrical. The theory of pressure-induced wedge plate vibration model is proposed using Euler beam theory assuming boundary conditions and constant loading. در این مقاله، اثرات نیروهای ضربه‌ای هیدرودینامیکی بر رفتار شناورهای دریایی به‌صورت ارتعاشات خمشی مورد بررسی قرار گرفته است. پاسخ تحلیلی رفتار هیدروالاستیک شناورها تحت نیروی اسلمینگ (Slamming)، با تمرکز بر بررسی نیروهای اسلمینگ و توزیع فشار آن بر روی بدنه شناورها در بُعد دو، انجام شده است. پاسخ شناورها زیر بار اسلمینگ با مطالعه تحلیلی یک تیر اویلر- برنولی (Euler-Bernoulli) به‌عنوان مقطع زیرین یک شناور و همچنین جرم افزوده اثرات اندرکنش سازه و سیال و نیروی اسلمینگ نیز توسط تابع پتانسیل سرعت در نظر گرفته شده است. روش حل مسئله از طریق بسط سری چندجمله‌ای به‌صورت تحلیلی تبیین شده و نتایج نشان داده‌اند که کاهش زاویه مقطع جرم افزوده منجربه بیشتر شدن تأثیر آن در پاسخ‌های سازه می‌شود. همچنین، در نتیجه در نظر گرفتن جرم افزوده، بیشینه پاسخ‌ها افزایش می‌یابد. افزایش سرعت نیز منجربه افزایش تأثیر جرم افزوده بر پاسخ‌های سازه می‌شود. همچنین نتایج نشان می‌دهد که با افزایش سرعت، تأثیرات جرم افزوده بر روی پاسخ‌های سازه بیشتر می‌شود.

https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_17138_ea59d0bbca0a626d4c789796dd46bfac.pdf

دانشگاه تبریز نشریه مهندسی عمران و محیط زیست 2008-7918 56 122 2026 05 22 Investigating The Hydrological Drought Trend using the SWAT Model (Case Study: Qatur Chay Watershed) بررسی روند خشکسالی هیدرولوژیکی با استفاده از مدل SWAT (مطالعه موردی: حوضه آبریز قطورچای) 73 83 19594 10.22034/ceej.2025.65202.2409 FA مهسا محمدحسین زاده گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه حسین رضایی گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه Journal Article 2024 12 29 In this study, the hydrological performance of the Qatour Chay watershed was analyzed with using the SWAT soil and water model with data from 9 rainfall stations and one synoptic station over a 29-year period (1987-2018). The sensitive parameters results showed that the values of the Nash-Sutcliffe efficiency coefficient varied between 0.64-0.85 during the calibration period and 0.50-0.7 during the validation period at the hydrometric stations, indicating the good performance of the SWAT model. Then, the hydraulic drought index SDI in all sub-basins and the meteorological drought index SPI were also determined in the sub-basins. The results of the index study showed that in the upstream sub-basins, the alignment of the SPI and SDI indices (in sub-basins 3, 14, 15, 7, 8) was observed, and in other sub-basins, there was less alignment between the indices, which was due to surface water withdrawal along the route to the outlet point and land use change. Therefore, in the absence of data to calculate drought indices, the SWAT model can be used to simulate predictions and statistical gaps, and to evaluate the causes of land use changes, a comparison of the two indices can be used. تغییر اقلیم و افزایش مدت خشکسالی‌ها سبب افزایش سطح اراضی بایر و کاهش پوشش گیاهی می‌گردد، بنابراین احتمال وقوع رخدادهای سیلابی و خسارت‌های جانی و مالی افزایش می‌یابد. در این تحقیق عملکرد هیدرولوژیکی حوضه آبریز قطورچای با داده‌های 9 ایستگاه باران‌سنجی و یک ایستگاه سینوپتیک (Synoptic station) دوره 29 ساله (1987-2018)جهت تحلیل پدیده خشکسالی هیدرولیکی از مدل آب و خاک SWAT (Soil and Water Assessment Tool) استفاده شده است. پارامترهای حساس مدل به‌کمک الگوریتم SUFI2 (Sequential Uncertainty Fitting) در نرم‌افزار SWAT CUP در 7 ایستگاه هیدرومتری مشخص گردید. نتایج نشان داد مقادیر ضریب کارایی نش ساتکلیف (Nash-Sutcliffe model efficiency coefficient) در دوره‌های واسنجی در محدوده 85/0-64/0 و اعتبارسنجی 7/0-50/0در ایستگاه‌های هیدرومتری متغییر بوده و بیانگر کارایی خوب مدل SWAT می‌باشد سپس شاخص خشکسالی هیدرولیکی SDI (Standardized Precipitation Index) درکل زیرحوضه‌ها (8 زیرحوضه فاقد ایستگاه هیدرومتری و 7 زیرحوضه دارای داده‌های مشاهده‌ای) و شاخص خشکسالی هواشناسی SPI (Standardized Precipitation Index) نیز در زیرحوضه‌ها تعیین گردید. نتایج بررسی شاخص‌ها نشان داد که در زیرحوضه‌های آبریز بالادست همسویی شاخص‌های SPI و SDI (در زیرحوضه‌های 3، 14، 15، 7، 8) مشاهده گردید و در دیگر زیرحوضه‌ها همسویی کمتری بین شاخص‌ها وجود داشته که ناشی از برداشت آب سطحی در طول مسیر تا نقطه خروجی و تغییر کاربری اراضی بوده است. بنابراین در صورت فقدان داده‌ها برای محاسبه شاخص‌های خشکسالی میتوان از مدلSWAT پیش‌بینی‌ها و خلاء آماری را شبیه‌سازی نموده و برای ارزیابی علل تغییرات کاربری اراضی از مقایسه دو شاخص استفاده نمود.

https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_19594_2c5e31493ec67a05310991f3ac99ee25.pdf

دانشگاه تبریز نشریه مهندسی عمران و محیط زیست 2008-7918 56 122 2026 05 22 Experimental Investigation of the Effect of Nano Materials on the Dynamic Properties of Cemented Fine-Grained Soils مطالعه‌ آزمایشگاهی تأثیر ذرات نانو بر مشخصات دینامیکی خاک‌های ریزدانه سیمانته شده 85 100 21228 10.22034/ceej.2026.67689.2441 FA سمیه ملایی دانشکده فنی و مهندسی، گروه مهندسی عمران، دانشگاه بناب غلامرضا استادی اصل دانشکده فنی و مهندسی، گروه مهندسی عمران، دانشگاه بناب محمد ملایی دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قزوین صیاد طاهری دانشکده فنی و مهندسی، گروه مهندسی عمران، دانشگاه بناب صنعان نصری دانشکده فنی و مهندسی، گروه مهندسی عمران، دانشگاه بناب Journal Article 2025 06 04 This study intends to investigate the specifications of the dynamic properties of sand with 60% non-plastic silt, improved by cement and different percentages of Montmorillonite nanoclay (nanoclay will replace some parts of the cement contents) using a cyclic triaxial strain control test subjected to confining pressure and different strain ranges. Shear modulus, damping ration and liquification of the normal (without treatment) and stabilized soil with cement and nano clay. در پژوهش حاضر، رفتار سیکلی سیلت ماسه‌دار با رفتار سیکلی سیلت ماسه‌دار سیمانته محتوی سیمان و نانورس مقایسه شده است. خاک مورد استفاده در این پژوهش، ماسه 161 و لای غیرپلاستیک فیروزکوه با ترکیب 40 درصد ماسه و 60 درصد لای می‌باشد. در اینجا، اثرات فشار همه‌جانبه، کرنش برشی و جایگزینی نانورس به‌جای سیمان بر پارامترهای مدول برشی و میرایی ماسه لای‌دار فیروزکوه تثبیت شده با سیمان و نانورس مطالعه شده است. به این منظور، آزمایش‌های سه‌محوری سیکلی با سه سطح فشار محصورکننده مختلف 50، 100 و 150 کیلوپاسکال در محدوده کرنش برشی متوسط انجام شد. نتایج مهم حاصل نشان داد که مقادیر مدول برشی نمونه‌های ماسه سیمانته با نسبت آب به سیمان 1، بیشتر از مدول برشی نمونه‌های ماسه سیلتی در تمامی محدوده‌های کرنش‌ برشی مدنظر است. همچنین، مقدار مدول برشی با جایگزینی نانورس به‌جای سیمان در نمونه‌های سیمانی شده افزایش یافت و بالعکس با افزودن سیمان، میرایی نمونه‌ها کاهش یافت. با جایگزینی 20 درصد سیمان با نانورس مدول برشی به‌طور متوسط 3 مگاپاسکال نسبت به نمونه سیمانته افزایش و میرایی به‌طور متوسط 9/0 درصد نسبت به نمونه سیمانته کاهش یافت. با جایگزینی 40 درصد سیمان با نانورس نیز مدول برشی نسبت به نمونه سیمانته افزایش و میرایی کاهش یافت. برای بهبود پارامترهای دینامیکی خاک مورد آزمایش جایگزینی 20 درصد سیمان با نانورس کارایی بیشتری دارد. درحالت کلی، می‌توان جایگزینی نانورس به‌جای بخشی از سیمان را از منظر زیست‌محیطی مورد توجه قرار داد. از سوی دیگر، با افزایش فشار محصورکننده، مقادیر مدول برشی تمامی خاک‌های در نظر گرفته شده افزایش و میرایی آن‌ها کاهش یافت. به‌علاوه، تأثیر مثبت افزایش فشار همه‌جانبه و افزودن نانورس برروی روانگرایی خاک مورد آزمایش نیز قابل مشاهده بود.

https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_21228_59d56476388da3daa8c9d551e5fa091f.pdf

دانشگاه تبریز نشریه مهندسی عمران و محیط زیست 2008-7918 56 122 2026 05 22 Investigating the Influence of the Effective Factors on the Lateral Displacement and Surface Uplift During the Tunneling Operation Using the Slurry Pipe Jacking Method بررسی‌ تأثیرپذیری‌ عوامل‌ مؤثر در جابه‌جایی‌ جانبی‌ و برآمدگی‌ سطحی‌ طی‌ عملیات تونل‌زنی‌ به‌‌روش لوله‌‌رانی‌ دوغابی‌ 101 115 15542 10.22034/jcee.2022.52276.2169 FA رضا محمدپور دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه تربیت مدرس تهران احسان طاهری دانشکده فنی و مهندسی،‌ دانشگاه تربیت‌ مدرس تهران Journal Article 2022 07 16 Trenchless technologies are mainly used for the construction of underground pipelines at deep depths, especially in urban areas. The pipe jacking method is a non-stop method in the construction of tunnels and underground channels. Although this method has many advantages, there are significant problems in different types of soils that have highly variable geotechnical properties. In this paper, considering the pipe jacking operation in soft soil and below the underground water level as an engineering field, the ground deformation in different directions as well as the ground surface uplift were investigated using numerical simulation. This study has focused on the factors that mainly affect the displacement of the ground, including the diameter, over burden, grout injection pressure, excavation face pressure, elastic modulus, friction angle and cohesion. The aim of this research is to provide a theoretical basis for controlling and reducing the ground deformation during pipe jacking operations. Numerical simulation was carried out using Plaxis finite element numerical software and considering a case study. In the following, the effect of each parameter on the ground deformation in three directions and the estimation of the amount of uplift and their exact location were also investigated. The relationship of each of the parameters with the lateral ground displacement was estimated and finally the effect of each of the different factors was measured using sensitivity analysis and the sensitivity index of each was determined. The results show that the diameter has the most sensitivity and the grout injection pressure have the least sensitivity compared to other factors in the lateral ground displacement. Therefore, more precision and accuracy should be used in estimating them in primary studies. The maximum ground surface uplift occurs about 8 meters (2.4D) ahead of the excavation head and then gradually decreases as it approaches the excavated site. در این‌ مقاله‌، با در نظر گرفتن‌ عملیات لوله‌رانی‌ در خاک نرم و زیر سطح‌ آب زیرزمینی‌ به‌‌عنوان زمینه‌‌ مهندسی‌، تغییر شکل‌ زمین‌ در راسـتای‌ مختلـف همچنین‌ برآمدگی‌ سطح‌ زمین‌ با استفاده از شبیه‌سازی‌ عددی‌ بررسی‌ شد. این‌ مطالعه‌ بر روی‌ عواملی‌که‌ عمدتاً بر جابه‌جایی‌ زمـین‌ تـأثیر دارد ازجملـه‌ قطر فضای‌ حفاری‌، عمق‌ قرارگیری‌، فشار تزریق‌ دوغاب، فشار صفحه‌ حفاری‌، مدول کشسان خاک، زاویه‌ اصطکاک و چسبندگی‌ متمرکز بوده اسـت‌. هـدف از این‌ پژوهش‌ ارائه‌ یک‌ مبنای‌ نظری‌ جهت‌ کنترل و کاهش‌ تغییر شکل‌ زمین‌ طی‌ عملیات لوله‌رانی‌ می‌باشد. شبیه‌سـازی‌ عـددی‌ بـا اسـتفاده از نرم افـزار عددی‌ المان محدود پلکسیس‌ (Plaxis‌) و با در نظر گرفتن‌ مطالعه‌ موردی‌ انجام گرفت‌. در ادامه‌ تأثیر هر یک‌ از پارامترها در الگوی‌ تغییر شکل‌ زمین‌ در سـه‌ راسـتا نیز تخمین‌ میزان برآمدگی‌ها و محل‌ دقیق‌ آن‌ها مورد بررسی‌ قرار گرفت‌. رابطه‌ هر یک‌ از پارامترها با جابه‌جایی‌ جانبی‌ زمین‌ برآورد شد و درنهایت‌ تـأثیر هر یک‌ از عوامل‌ مختلف‌ با استفاده از آنالیز حساسیت‌ سنجیده شد و شاخص‌ حساسیت‌ هرکدام مشخص‌ گردیـد. نتـایج‌ نشـان می‌دهـد کـه‌ قطـر فضـای‌ حفاری‌ بیشترین‌ حساسیت‌ و فشار تزریق‌ دوغاب کمترین‌ حساسیت‌ را نسبت‌ به‌ سایر متغیرها در جابه‌جـایی‌ جـانبی‌ زمـین‌ دارد. بنـابراین‌ بایسـتی‌ دقـت‌ و صحت‌ بیشتری‌ در برآورد نمودن آن‌ها در مطالعات اولیه‌ به‌کار گرفته‌ شود. حداکثر برآمدگی‌ سطح‌ زمین‌ حدود ٨ متر به‌عبـارتی‌ (2.4D) جلـوتر از سـینه‌ کار رخ می‌دهد و سپس‌ به‌تدریج‌ با نزدیک‌ شدن به‌ محل‌ حفاری‌ شده کاهش‌ می‌یابد. با ٣ برابر شدن فشار تزریق‌ دوغاب نیز جابه‌جایی‌ جـانبی ‌(ux) تقریبـاً ١٤ برابر خواهد شد.

https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_15542_5a795c8af4c744fa239d757de1eae98f.pdf

دانشگاه تبریز نشریه مهندسی عمران و محیط زیست 2008-7918 56 122 2026 05 22 Evaluation of Geomechanical and Geometric Parameters Affecting Setback Zone: Morris’s Sensitivity Analysis and Machine Learning ارزیابی پارامترهای ژئومکانیکی و هندسی مؤثر بر حریم گسل: تحلیل حساسیت موریس و یادگیری ماشین 117 132 21493 10.22034/ceej.2026.68453.2448 FA مرتضی عزتی فسقندیس دانشکده مهندسی عمران، آب و محیط زیست، شهید بهشتی تهران احمدرضا محبوبی اردکانی دانشکده مهندسی عمران، آب و محیط زیست، شهید بهشتی تهران Journal Article 2025 08 04 Seismic events are a direct consequence of fault movements and ruptures that propagate to the ground surface, often causing severe damage to infrastructure located in the vicinity of active faults. While existing seismic codes and design standards have improved, they are often insufficient to prevent the complete destruction of structures in these zones. Current literature suggests that avoiding construction near active faults is the most effective damage mitigation strategy. Despite extensive research on the individual impacts of geometric and geomechanical parameters on ground deformation, a comprehensive understanding of their combined influence on the fault setback zone remains limited. The primary objective of this study is to qualitatively evaluate the importance and relationships of these parameters. The research aims to identify the most significant parameters affecting ground displacement caused by fault movement and to distinguish them from less influential ones, thereby reducing the computational cost of future numerical simulations and providing a foundation for more effective seismic code guidelines. زلزله نتیجه مستقیم جابجایی وگسیختگی گسل و انتشار گسیختگی در سطح زمین است. بسیاری از زلزله‌های مخرب در امتداد گسل‌های فعال رخ می‌دهد. از این رو، مطالعه و ارزیابی حریم گسل، اقدامی حیاتی برای کاهش بلایای طبیعی مرتبط با زلزله به شمار می‌رود. با توجه به اینکه در دستورالعمل‌های آیین‌نامه‌ای و ادبیات فنی، به اهمیت و تأثیر همزمان پارامترهای مؤثر بر حریم گسل، همچنین به مشخصات خاک و گسل توجه کافی نشده است، در این پژوهش سعی شده تا اهمیت و رابطه پارامترهای هندسی و ژئومکانیکی مؤثر بر حریم گسل را در هر دو بخش فرادیواره و فرودیواره، به صورت کیفی ارزیابی شود. برای ارزیابی اهمیت این پارامترها، از تحلیل حساسیت جامع موریس و الگوریتم جنگل تصادفی استفاده شد. نتایج حاصل از این تحلیل نشان می‌دهد که ارتفاع لایه خاک بیشترین اهمیت و تأثیر را بر جابه‌جایی‌های ناشی از حرکت گسل دارد که این تأثیر در گسل معکوس بیشتر از گسل نرمال است. همچنین، در میان پارامترهای ژئومکانیکی، پارامترهای الاستیک خاک در مقایسه با پارامترهای پلاستیک خاک در حریم گسل از اهمیت بیشتری برخوردارند. شناسایی پارامترهای کم اهمیت‌تر، به کاهش هزینه محاسبات عددی در مطالعات آتی کمک شایانی خواهد کرد. همچنین، نتایج این پژوهش راه را برای بررسی کمی اهمیت و اندرکنش پارامترهای با اهمیت بالا در مطالعات آینده حریم گسل هموار می‌کند. نتایج این مطالعه کمک می‌کند تا دستورالعمل‌های آیین‌نامه‌ای دقیق‌تری برای حفظ ایمنی زیرساخت‌ها توسعه یابد.

https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_21493_ffc2d70c8007b60ce16bd2435cb6a633.pdf