دانشگاه تبریز نشریه مهندسی عمران و محیط زیست 2008-7918 47 86 2017 05 22 Associations between Surface Ozone and Nitrogen Oxides of Ambient Air in Tabriz تحلیل ارتباط بین ازن سطحی و اکسیدهای نیتروژن در هوای شهر تبریز 107 114 6238 FA ناهیده محمدی دانشگاه علوم پزشکی تبریز خالد ظروفچی بنیس دانشکده مهندسی شیمی، مرکز تحقیقات مهندسی محیط زیست، دانشگاه صنعتی سهند مسعود شاکری مهندسی شیمی، اداره کل محیط زیست استان آذربایجان‌شرقی محمد شاکرخطیبی گروه مهندسی بهداشت محیط، مرکز تحقیقات سلامت و محیط زیست، دانشگاه علوم پزشکی تبریز اسماعیل فاتحی فر دانشگاه صنعتی سهند امیر محمودیان کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز Journal Article 2017 06 17 Nowadays, air pollution is one of the most concerning environmental problems in major cities all over the world. Surface ozone (O<sub>3</sub>) as one of the most important pollutants in troposphere is one of the major components of smog and is formed through a series of photochemical reactions in the presence of volatile organic compounds (VOCs) and nitrogen oxides (NOx). High oxidizing potential of ozone can lead to respiratory problems. Breathing ground-level ozone can trigger variety of health problems such as chest pain, throat and eye irritation, asthma attacks, bronchitis, emphysema and headaches. Also, high ozone concentrations deeply affect plants and cells, and impact worldwide crop and forest. In the last decade, a number of studies have been done in the case of O<sub>3</sub> concentration in urban areas. These studies indicate that O<sub>3</sub> concentration has increasing trend in major cities (Mohammadi et al., 2016; USEPA, 2013; Im et al., 2013). ازن سطحی از اجزاء اصلی تشکیل اسماگ فتوشیمیایی در حضور اکسیدهای نیتروژن و ترکیبات آلی فرار به شمار می‌رود. این مطالعه با هدف تحلیل تغییرات غلظت ازن سطحی و ارتباط آن با تغییرات غلظت NO<sub>X</sub> در شهر تبریز با استفاده از داده‌های روزانه غلظت ازن و NO<sub>X</sub> در سه ایستگاه راه‌آهن، میدان نماز و آبرسان انجام شده است. بر اساس نتایج، تغییرات روزانه ازن و NO<sub>X</sub> تحت تأثیر شدید تغییرات فصلی و موقعیت ایستگاه بوده و در تمامی فصول، بالاترین غلظت‌های ازن و NO<sub>X</sub> به­ترتیب در ساعات 12 تا 19 (ppb 6/49) و در ساعات 18 تا 22 (ppb 4/221) و پایین‌ترین غلظت‌های ازن و NO<sub>X</sub> به­ترتیب در ساعات 7 تا 9 (ppb 5/4) و در ساعات 2 تا 6 (ppb 5/5) رخ داده و در هر سه ایستگاه، بالاترین مقادیر غلظت ازن و NO<sub>X</sub> به­ترتیب در فصول تابستان و پاییز و پایین‌ترین مقادیر غلظت ازن و NO<sub>X</sub> به­ترتیب در فصول زمستان و تابستان ثبت شده است. بررسی ارتباط بین ازن سطحی و NOx در شهر تبریز که مطابقت خوبی با مطالعات صورت گرفته در شهرهای مختلف دارد، نشان داد که غلظت NOx با افزایش فعالیت­های انسانی و حجم ترافیک به بیشترین مقدار خود می­رسد و بیشترین نسبت اختلاط ازن نیز در کمترین مقدار NOx رخ می­دهد. با شروع روز و افزایش شدت تابش خورشید، اکسیداسیون NOx نیز افزایش می­یابد. در طول روز الگوی تغییرات غلظت NOx برعکس ازن می­باشد، به طوری که در طول صبح بیشترین و در هنگام ظهر و بعد از ظهر کمترین مقدار را دارد. تبریز ازن سطحی اکسیدهای نیتروژن آلودگی هوا https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_6238_d99473660f84c66dc7f221628f01900c.pdf