دانشگاه تبریز نشریه مهندسی عمران و محیط زیست 2008-7918 46 85 2017 02 19 Probabilistic Risk Analysis of Flood Events Using Trivariate Copulas تحلیل ریسک احتمالاتی حوادث سیل با استفاده از تابع مفصل سه‌متغیره 63 75 6004 FA عثمان محمدپور دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران یوسف حسن زاده دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز احمد خدادادی دانشکده آمار و ریاضی، دانشگاه شهید بهشتی بهرام ثقفیان دانشکده فنی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران Journal Article 2017 02 14 The univariate flood frequency analysis (FFA) is widely used in hydrological studies. Due to the flood events consist of three main characteristic, peak, volume and duration that are mutually correlated, univariate FFA cannot consider effect all three correlated flood properties simultaneously. This leads to an underestimate or overestimate of hydrological risk. Therefore, multivariate FFA is necessary. Copula function is the most important tools for multivariate hydrological frequency analysis. با توجه به این که پدیده سیل دارای سه مشخصه اصلیدبیاوج، حجم و زمان تداوم است، تحلیل فراوانی یک­متغیره سیل باعث می‌شود که تأثیر هم­زمان متغیر‌های وابسته در نظر گرفته نشود. این امر منجر به کمتر یا بیشتر برآورد شدن ریسک هیدرولوژیکی می‌گردد. بدین ‌جهت تحلیل فراوانی سیل چندمتغیره می‌تواند راهکار مناسب‌تری باشد. توابع مفصل مهم‌ترین ابزار جهت انجام تحلیل فراوانی چندمتغیره هیدرولوژیکی هستند. یک گام مهم در به کار‌گیری توابع مفصل، انتخاب نوع توزیع احتمالاتی برای متغیرهای حاشیه‌ای است. در این مطالعه از روش‌ تصمیم‌گیری چندمعیاره جهت انتخاب مناسب‌ترین توزیع استفاده شده است. از توابع مفصل ارشمیدسی سه بعدی برای تحلیل فراوانی سه­متغیره سیل استفاده شده و برای برآورد پارامترهای آن­ها، دو روش تابع استنباط برای حاشیه‌ها (Inference Function for Margins-IFM) و الگوریتم ژنتیک (Genetic algorithm-GA) به کار رفته‌اند. جهت بررسی کارایی روش پیشنهاد شده، از داده‌های رودخانه مهاباد یکی از رودخانه‌های مهمی که به دریاچه ارومیه می‌ریزد، استفاده شده است. به کمک شبیه‌سازی مونت-کارلو، نتایج دو روش تخمین پارامترها مقایسه گردیده است. نتایج نشان دادند که روش GA در مقایسه با روش IFM برتر است و تابع مفصل خانواده A12 بهترین برازش را به داده‌های سیل رودخانه مهاباد دارد. بر اساس نتایج، دوره برگشت‌های سه­متغیره اولیه عطفی، فصلی و ثانویه سیل سال آبی 67-1366 که دارای بیشترین دبی اوج داده‌های تاریخی است به ترتیب 3/59، 2/11 و 5/29 سال تعیین شده است. جهت طراحی سازه‌های هیدرولیکی نظیر سازه‌های کنترل سیل و سریز سدها، استفاده از دوره برگشت ثانویه به جای دوره برگشت‌ اولیه توصیه می‌گردد. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_6004_e3103067633c7cb0885a3885ce623d31.pdf