دانشگاه تبریز نشریه مهندسی عمران و محیط زیست 2008-7918 55 121 2026 01 21 Effect of Drainage Conditions on the Mechanical Behavior of Firoozkuh No. 161 Sand under Triaxial Tests تأثیر شرایط زهکشی بر رفتار مکانیکی ماسه شماره 161 فیروزکوه تحت آزمایش‌های سه‌محوری 97 107 20975 10.22034/ceej.2025.69554.2458 FA وحید اباذری اسکوئی دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز مسعود حاجی علیلوی بناب دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز Journal Article 2025 10 12 The investigation of soil stress–strain behavior plays a fundamental role in the stability analysis and settlement prediction of geotechnical structures. Among the influencing factors, drainage conditions are of particular importance; previous studies indicate that soil mechanical behavior following an earthquake cannot be fully represented by the two limiting cases of fully drained or undrained conditions. Instead, it predominantly occurs under partially drained conditions, resulting from the simultaneous changes in pore water pressure and soil volume. The present study was designed to investigate the effect of partial drainage on the monotonic behavior of Firoozkuh No. 161 sand through a series of triaxial compression and extension tests. For analysis, effective stress paths, stress–strain curves, and excess pore water pressure responses obtained under partially drained conditions were compared with those from fully drained and undrained cases. The findings indicate that partial drainage has a significant influence on the shear behavior of sand. رفتار تنش- کرنش خاک‌ها نقش اساسی در تحلیل پایداری و پیش‌بینی نشست سازه‌های ژئوتکنیکی دارد و شرایط زهکشی در این میان اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. پس از رخداد زلزله، معمولاً شرایط کاملاً زهکشی‌شده یا زهکشی‌نشده در طبیعت حاکم نیست؛ زیرا خاک‌های دانه‌ای به‌دلیل نفوذپذیری بالا مستعد تغییرات حجمی بوده و اغلب از یک رفتار نسبتاً زهکشی‌شده پیروی می‌کنند. با وجود این، اثر چنین شرایطی هنوز در مطالعات ژئوتکنیکی به‌طور کامل درک نشده است. این پژوهش، به بررسی اثر مسیرهای کرنش برشی- حجمی کنترل‌شده بر رفتار مونوتونیک ماسه شماره 161 فیروزکوه پرداخته ‌است. بدین منظور، آزمایش‌های سه‌محوری فشاری و کششی اشباع در چهار حالت کاملاً زهکشی‌شده، زهکشی‌نشده و دو حالت نسبتاً زهکشی‌شده با نرخ کرنش حجمی انقباضی و انبساطی انجام شد. نتایج نشان داد که زاویه اصطکاک مؤثر بحرانی مستقل از شرایط زهکشی بوده و تقریباً ثابت باقی می‌ماند. با‌‌این‌حال، پاسخ فشار آب حفره‌ای و مقاومت برشی به‌شدت تحت تأثیر شرایط زهکشی قرار گرفت. در حالت زهکشی نسبی انقباضی، کاهش قابل توجه فشار آب حفره‌ای و بهبود سخت‌شوندگی کرنشی موجب دستیابی نمونه‌ها به بیشترین مقاومت برشی شد. در مقابل، مسیر زهکشی نسبی انبساطی با افزایش تخلخل و تجمع فشار آب حفره‌ای، افت چشمگیری در سختی و مقاومت ایجاد کرد؛ به‌ویژه در بارگذاری کششی که نمونه رفتاری کاملاً انقباضی و نزدیک به روانگرایی بروز داد. در مجموع، یافته‌ها نشان می‌دهند که کنترل زهکشی می‌تواند نقش کلیدی در بهبود پایداری شیب‌های ماسه‌ای ایفا کند. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_20975_c49b8c3458e4d2de18aaa12d21169914.pdf