دانشگاه تبریز نشریه مهندسی عمران و محیط زیست 2008-7918 56 122 2026 05 22 Investigating The Hydrological Drought Trend using the SWAT Model (Case Study: Qatur Chay Watershed) بررسی روند خشکسالی هیدرولوژیکی با استفاده از مدل SWAT (مطالعه موردی: حوضه آبریز قطورچای) 73 83 19594 10.22034/ceej.2025.65202.2409 FA مهسا محمدحسین زاده گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه حسین رضایی گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه Journal Article 2024 12 29 In this study, the hydrological performance of the Qatour Chay watershed was analyzed with using the SWAT soil and water model with data from 9 rainfall stations and one synoptic station over a 29-year period (1987-2018). The sensitive parameters results showed that the values of the Nash-Sutcliffe efficiency coefficient varied between 0.64-0.85 during the calibration period and 0.50-0.7 during the validation period at the hydrometric stations, indicating the good performance of the SWAT model. Then, the hydraulic drought index SDI in all sub-basins and the meteorological drought index SPI were also determined in the sub-basins. The results of the index study showed that in the upstream sub-basins, the alignment of the SPI and SDI indices (in sub-basins 3, 14, 15, 7, 8) was observed, and in other sub-basins, there was less alignment between the indices, which was due to surface water withdrawal along the route to the outlet point and land use change. Therefore, in the absence of data to calculate drought indices, the SWAT model can be used to simulate predictions and statistical gaps, and to evaluate the causes of land use changes, a comparison of the two indices can be used. تغییر اقلیم و افزایش مدت خشکسالی‌ها سبب افزایش سطح اراضی بایر و کاهش پوشش گیاهی می‌گردد، بنابراین احتمال وقوع رخدادهای سیلابی و خسارت‌های جانی و مالی افزایش می‌یابد. در این تحقیق عملکرد هیدرولوژیکی حوضه آبریز قطورچای با داده‌های 9 ایستگاه باران‌سنجی و یک ایستگاه سینوپتیک (Synoptic statio<em>n</em>) دوره 29 ساله (1987-2018)جهت تحلیل پدیده خشکسالی هیدرولیکی از مدل آب و خاک SWAT (Soil and Water Assessment Tool) استفاده شده است. پارامترهای حساس مدل به‌کمک الگوریتم SUFI2 (Sequential Uncertainty Fitting) در نرم‌افزار SWAT CUP در 7 ایستگاه هیدرومتری مشخص گردید. نتایج نشان داد مقادیر ضریب کارایی نش ساتکلیف (Nash-Sutcliffe model efficiency coefficient) در دوره‌های واسنجی در محدوده 85/0-64/0 و اعتبارسنجی 7/0-50/0در ایستگاه‌های هیدرومتری متغییر بوده و بیانگر کارایی خوب مدل SWAT می‌باشد سپس شاخص خشکسالی هیدرولیکی SDI (Standardized Precipitation Index) درکل زیرحوضه‌ها (8 زیرحوضه فاقد ایستگاه هیدرومتری و 7 زیرحوضه دارای داده‌های مشاهده‌ای) و شاخص خشکسالی هواشناسی SPI (Standardized Precipitation Index) نیز در زیرحوضه‌ها تعیین گردید. نتایج بررسی شاخص‌ها نشان داد که در زیرحوضه‌های آبریز بالادست همسویی شاخص‌های SPI و SDI (در زیرحوضه‌های 3، 14، 15، 7، 8) مشاهده گردید و در دیگر زیرحوضه‌ها همسویی کمتری بین شاخص‌ها وجود داشته که ناشی از برداشت آب سطحی در طول مسیر تا نقطه خروجی و تغییر کاربری اراضی بوده است. بنابراین در صورت فقدان داده‌ها برای محاسبه شاخص‌های خشکسالی میتوان از مدلSWAT  پیش‌بینی‌ها و خلاء آماری را شبیه‌سازی نموده و برای ارزیابی علل تغییرات کاربری اراضی از مقایسه دو شاخص استفاده نمود. حوضه آبریز قطورچای SWAT الگوریتم SUFI2 تحلیل عدم قطعیت شاخص خشکسالی SPI و SDI https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_19594_2c5e31493ec67a05310991f3ac99ee25.pdf