دانشگاه تبریز نشریه مهندسی عمران و محیط زیست 2008-7918 55 118 2025 06 22 Laboratory Investigation of The Effect of Replacing Pumice and Scoria Lightweight Aggregates with Natural Sand on The Properties of Cement-Slag Mortars بررسی آزمایشگاهی تأثیر جایگزینی سبکدانه‌های پومیس و اسکوریا با ماسه طبیعی بر خواص ملات‌های سیمان- سرباره‌ای 23 40 18722 10.22034/ceej.2024.60710.2340 FA سیدحمید هاشمی دانشکده مهندسی عمران، واحد قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم سید فتح اله ساجدی گروه عمران، دانشکده فنی و مهندسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی فریدون مقدس نژاد گروه راه و ترابری، دانشکده مهندسی عمران و محیط زیست، دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلی‌تکنیک تهران) 0000-0003-3830-4555 Journal Article 2024 03 30 Mortar should be considered one of the oldest building materials, which is used to bond stone pieces with other masonry and plastering pieces. Pumice and scoria aggregates, each cell is separated from the other by thin walls and have a low permeability, and the silica content of the lavas that make up pumice is 70 to 75%, which is higher compared to scoria, which is 50 to 60%. The dry weight of scoria is higher compared to pumice (almost twice), but its average porosity percentage is lower (about 15 to 30% in different grain sizes). The use of scoria pumice for the construction of structural members and pumice pumice in the production of non-structural members or as filling materials is preferred. Properties of pumice mortars that show lower values compared to limestone mortars include: workability life, setting time, fresh mortar unit weight, hardened mortar unit weight, and ultrasonic pulse velocity. Properties of pumice mortars that show higher values compared to limestone mortars include water absorption percentage, capillary water absorption coefficient, drying shrinkage percentage, flexural strength and compressive strength, and the heat transfer coefficient of the wall system made with pumice mortar is lower compared to the wall system made with limestone mortar. در این تحقیق، تعداد 11 طرح اختلاط شامل یک طرح مرجع و ده طرح ملات سیمان- سرباره‌ای ساخته شدند. نسبت آب به سیمان در همه طرح‌ها 40/0 بود. در ده طرح مذکور از پودر سرباره کارخانه فولاد اهواز به‌جای %30 سیمان استفاده گردید. در پنج عدد از طرح‌ها به‌جای بخشی از سنگ­دانه ­های طبیعی از سبک­دانه اسکوریا و در پنج طرح دیگر از سبک­دانه پومیس استفاده گردید. در انجام آزمایش‌ها نمونه‌های مکعبی و منشوری به ­ترتیب به ابعاد 50 و 40×40×160 میلی‌متر استفاده شدند. نمونه‌ها همگی در دو محیط شامل آب شرب اهواز و دمای محیط آزمایشگاه عمل‌آوری شدند. در هر ده طرح، اختلاط جایگزینی سبک­دانه های اسکوریا و پومیس به‌صورت %30، %40، %50، %60 و %70 با سنگ­دانه های طبیعی بوده است. برای تعیین خواص رئولوژی، مکانیکی و دوام آزمایش میز جریان، آزمایش‌های مقاومت‌های فشاری و خمشی و آزمایش‌های مقاومت الکتریکی، جذب آب حجمی، عمق نفوذ آب و میکروسکوپ الکتریکی انجام شدند. %50 و %30 پومیس به‌جای ماسه برای نمونه‌های عمل‌آوری شده در آب شرب و دمای محیط آزمایشگاه بهینه هستند. کاربرد اسکوریا به میزان %30 و %40 به‌جای ماسه برای نمونه‌های عمل‌آوری شده در آب شرب و دمای محیط آزمایشگاه نیز بهینه می‌باشند. در نتیجه نمونه‌های عمل‌آوری شده در دمای محیط آزمایشگاه طرح بهینه %40 اسکوریا و نمونه‌های عمل‌آوری شده در محیط آب شرب طرح بهینه %50 پومیس در سن 91 روزه به ­ترتیب به­ میزان %14 و %5 نسبت به نمونه‌های طرح مرجع محیط آب شرب، افزایش مقاومت فشاری داشتند. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_18722_34a7524d52d9609fd69fa2279b49f82b.pdf