دانشگاه تبریز نشریه مهندسی عمران و محیط زیست 2008-7918 55 118 2025 06 22 Simulating the Effect of River Dredging on the Extent, Depth, and Risk of Flooding Using The HEC-RAS (2D) Model in Areas with a Low Slope (Case Study: Agh-Ghala City) تأثیر لایروبی بر پهنه و عمق سیلاب در مناطق با شیب کم با استفاده از شبیه‌سازی دوبعدی (مطالعه موردی: شهرستان آق‌قلا) 1 10 17631 10.22034/ceej.2024.59724.2312 FA لاله رضایی قلعه گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه حسین رضایی گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه خلیل قربانی گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Journal Article 2023 12 24 Throughout the world, hydraulic models are used to simulate floods. Gorgan Roud River has historically caused significant damage to Golestan province. This study aimed to investigate the impact of dredging on the 2018 flood in Golestan province. Riverbed adjustments of 0.5, 1, and 2 meters were applied to the Gorgan Roud River using GIS software and the HEC-GeoRAS plugin from the outlet of Voshamgir dam to Agh-Ghala City. The DEM of the region was corrected to account for these changes. The flood area, depth, and velocity of the 2018 flood in Golestan province were simulated using HEC-RAS (2D) software, taking into account the effects of dredging. The results indicate that dredging increased the water flow capacity of the Gorgan Roud River but did not reduce the flood extent, especially in the upstream area. However, it reduced the level of flooding in Agh-Ghala. Risk maps demonstrate that dredging to 0.5, 1, and 2 meters, reduced the depth of high-risk areas in Agh Ghala city by 1.1%, 4.7%, and 12.7%, respectively. سیل شایع‌ترین بلای طبیعی است که بیشتر جمعیت جهان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. اخیراً سیل‌های شدید در مناطق شهری به ­دلیل شهرنشینی کنترل‌ نشده و تغییرات اقلیمی، بیشتر اتفاق می‌افتد و در سال‌های آینده نیز به رشد خود ادامه خواهد داد. پیشگیری از چنین حوادثی ممکن نیست، اما با پیشرفت تکنولوژی، می‌توان مناطق آسیب‌پذیر در برابر سیل را از طریق مدل‌سازی دوبعدی رویدادهای حدی بارش شناسایی کرد. مدل HEC-RAS از محبوب‌ترین مدل‌های هیدرولیکی است که از آن جهت شبیه‌سازی سیلاب‌ها استفاده می‌شود. گرگان ­رود به ­عنوان پرآب‌ترین رودخانه استان گلستان، همواره خسارات زیادی را به این استان وارد نموده است. در این مطالعه به­ منظور بررسی اثر لایروبی بر سیلاب سال 1398 استان گلستان، ارتفاع‌های کف رودخانه گرگان ­رود از خروجی سد وشمگیر تا شهر آق‌قلا به ­ازای 5/0، 1 و 2 متر با استفاده از نرم‌افزار GIS و افزونه HEC-GeoRAS تغییر یافت و DEM منطقه جهت اعمال این تغییرها اصلاح گردیدند. از نرم‌افزار (2D) HEC-RAS به ­منظور شبیه‌سازی پهنه، عمق و سرعت سیلاب سال 98 در استان گلستان با در نظر گرفتن اثر لایروبی استفاده گردید. نتایج نشان داد که لایروبی ضمن افزایش ظرفیت عبور آب گرگان­رود، تأثیر چشمگیری را در کاهش پهنه سیلابی خصوصاً در بالادست محدوده مورد مطالعه نشان نداد اما باعث کاهش سطح آب‌گرفتگی در شهر آق‌قلا گردید. همچنین نقشه‌های خطر نشان داد که با اعمال لایروبی به ­میزان 5/0، 1 و 2 متر، به­ ترتیب 1/1، 7/4 و 7/12 درصد از عمق مناطق پرخطر در شهر آق‌قلا کاهش یافت. https://ceej.tabrizu.ac.ir/article_17631_9c841cb33baede0d046c2f36c0f29107.pdf